Năng suất không chỉ phản ánh hiệu quả sản xuất mà còn là thước đo sống còn quyết định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Dù vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự chú trọng cải tiến để nâng năng suất, và hậu quả từ việc bỏ qua yếu tố này đang ngày càng rõ rệt, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh, chất lượng sản phẩm, nhân sự và lợi nhuận.
Giảm khả năng cạnh tranh và mất thị phần
Năng suất thấp đồng nghĩa với chi phí sản xuất cao, quy trình vận hành kém linh hoạt và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường hạn chế. Trong khi các đối thủ áp dụng Kaizen, Lean, hoặc tích hợp công nghệ số hóa có thể rút ngắn thời gian sản xuất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm, những doanh nghiệp duy trì phương pháp cũ dễ rơi vào tình trạng chậm trễ, sản phẩm giá cao hoặc chất lượng không ổn định, dẫn đến mất thị phần.
Một chuyên gia kinh tế nhận định: “Doanh nghiệp không cải tiến để nâng năng suất sẽ khó bắt kịp nhu cầu khách hàng, dẫn đến giảm sức cạnh tranh và bỏ lỡ các cơ hội hợp tác chiến lược.”
Không cải tiến còn đồng nghĩa với việc duy trì các quy trình thừa thãi, lãng phí nguyên liệu, nhân lực và thời gian. Chẳng hạn, trong cùng một dây chuyền sản xuất, doanh nghiệp áp dụng Kaizen hoặc Lean có thể hoàn thành công đoạn nhanh hơn 20–30% so với doanh nghiệp không đổi mới. Những lãng phí này tích tụ theo thời gian, làm giảm lợi nhuận, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và khả năng tái đầu tư, đồng thời khiến doanh nghiệp khó nâng cao năng lực cạnh tranh về chi phí so với đối thủ.
Ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu
Năng suất và chất lượng sản phẩm luôn đi đôi với nhau. Khi doanh nghiệp bỏ qua cải tiến, khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm bị hạn chế, dẫn đến tỷ lệ sản phẩm lỗi tăng cao. Hậu quả là khiếu nại từ khách hàng tăng, uy tín thương hiệu bị ảnh hưởng, thậm chí mất các hợp đồng quan trọng.
Trong ngành dệt may, nhiều doanh nghiệp nhỏ khi không đáp ứng yêu cầu cải tiến quy trình và tiêu chuẩn chất lượng từ các đối tác quốc tế đã phải chịu phạt hoặc mất hợp đồng xuất khẩu. Điều này cho thấy, cải tiến năng suất không chỉ giúp tăng hiệu quả sản xuất mà còn là yếu tố sống còn để bảo vệ uy tín thương hiệu, đặc biệt khi doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu với các yêu cầu khắt khe về chất lượng và thời gian giao hàng.
Khó thu hút và giữ chân nhân sự chất lượng
Bỏ qua cải tiến năng suất cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nhân sự. Môi trường làm việc kém hiệu quả, áp lực công việc cao nhưng kết quả thấp khiến nhân viên mệt mỏi, dễ chán nản và bỏ việc. Ngược lại, lực lượng lao động trẻ hiện nay tìm kiếm môi trường làm việc hiện đại, có cơ hội phát triển kỹ năng và được tham gia vào các dự án cải tiến.
Theo các chuyên gia nhân sự, nhân viên ngày càng coi trọng yếu tố cơ hội phát triển nghề nghiệp và tham gia cải tiến quy trình như một tiêu chí quan trọng khi lựa chọn nơi làm việc. Doanh nghiệp bỏ qua cải tiến năng suất sẽ khó thu hút và giữ chân nhân tài, từ đó ảnh hưởng lâu dài đến năng lực cạnh tranh.
Áp lực từ công nghệ và chuyển đổi số
Trong kỷ nguyên số, các công cụ quản lý sản xuất thời gian thực, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo hay tự động hóa đang trở thành chuẩn mực. Doanh nghiệp tích hợp các phần mềm quản lý sản xuất như ERP hoặc MES có thể theo dõi tiến độ, chất lượng và chi phí sản xuất theo thời gian thực, từ đó đưa ra quyết định nhanh chóng để tối ưu quy trình. Ngược lại, doanh nghiệp bỏ qua cải tiến vẫn dựa vào báo cáo thủ công, tốn thời gian, dễ sai sót và khó cạnh tranh với đối thủ ứng dụng công nghệ hiện đại.
Việc không áp dụng cải tiến và số hóa quy trình khiến doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng lạc hậu khi các đối thủ tối ưu hóa chi phí, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Đây chính là một yếu tố quan trọng khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ tụt hậu, trong khi doanh nghiệp tiên tiến nhanh chóng mở rộng thị trường.
Chi phí cơ hội bị bỏ qua
Bỏ qua cải tiến năng suất không chỉ tăng thêm chi phí trực tiếp mà còn làm doanh nghiệp mất đi các cơ hội phát triển chiến lược. Mỗi ngày trì hoãn cải tiến là mỗi ngày doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội rút ngắn quy trình, giảm chi phí, nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và tăng lợi nhuận. Các doanh nghiệp tiên tiến hiểu rằng, năng suất cao là nền tảng để đổi mới sản phẩm, triển khai chiến lược thị trường nhanh hơn và đáp ứng kỳ vọng khách hàng hiệu quả hơn.
.jpg)
Hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất là giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế. Ảnh minh họa
Cải tiến năng suất không phải là lựa chọn mà là yếu tố sống còn để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Bỏ qua cải tiến đồng nghĩa với tăng chi phí, giảm hiệu quả, mất khách hàng, khó giữ chân nhân tài và tụt hậu so với đối thủ. Những doanh nghiệp biết cải tiến liên tục sẽ tận dụng năng suất như một “vũ khí” cạnh tranh bền vững, trong khi những doanh nghiệp trì hoãn đổi mới sẽ phải trả giá bằng chính sự tồn tại của mình.
Việc nâng cao năng suất không chỉ là trách nhiệm của bộ phận sản xuất mà còn là chiến lược dài hạn của doanh nghiệp, đòi hỏi cam kết từ lãnh đạo và sự tham gia toàn diện từ nhân viên. Trong thế giới kinh doanh ngày càng cạnh tranh và công nghệ số hóa ngày càng phổ biến, cải tiến năng suất chính là chìa khóa để doanh nghiệp duy trì sức sống và phát triển bền vững.
Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình Hành động quốc gia về tăng năng suất lao động đến năm 2030 với các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể. Theo đó, đến năm 2030, năng suất lao động trở thành một động lực quan trọng cho tăng trưởng nhanh, bền vững, tận dụng hiệu quả các cơ hội từ cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đến năm 2030, phấn đấu nằm trong nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN về tốc độ tăng năng suất lao động; Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo tăng trung bình 15%/năm đến năm 2025 và tăng trung bình 20%/năm đến năm 2030; Nâng cao tỷ trọng đóng góp của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo vào tăng trưởng, trong đó đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đạt khoảng 50% GDP.
Nguyên Hương /Chất lượng Việt Nam