Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, yêu cầu giảm phát thải không còn dừng ở khâu thiết kế, xây dựng mà đang dịch chuyển mạnh sang giai đoạn vận hành.
Dịch vụ quản lý cơ sở vật chất tích hợp (Integrated facility management - IFM) vì thế ngày càng được nhiều doanh nghiệp lựa chọn như một giải pháp then chốt, giúp tối ưu vận hành, kiểm soát phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, hướng tới mục tiêu Net Zero.
.jpg)
Mức độ tự động hóa cao trong mô hình sản xuất tích hợp của một doanh nghiệp tại Hải Dương. Ảnh: Thiên Lam
Từ “xây xanh” sang “vận hành xanh”
Theo Bộ Tài chính, tổng nhu cầu đầu tư dài hạn cho phát triển kinh tế xanh và bền vững của Việt Nam đến năm 2050 ước tính khoảng 670 - 700 tỷ USD. Riêng nhu cầu vốn cho thích ứng với biến đổi khí hậu đã lên tới khoảng 368 tỷ USD, tương đương khoảng 6,8% GDP mỗi năm. Con số này cho thấy áp lực rất lớn không chỉ trong huy động vốn, mà còn ở yêu cầu sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả, minh bạch và có thể đo lường được tác động môi trường trong suốt vòng đời dự án.
Thực tiễn cho thấy, nhiều dự án được đầu tư theo tiêu chuẩn xanh ngay từ giai đoạn xây dựng nhưng lại chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng khi đi vào khai thác. Nguyên nhân nằm ở khâu vận hành thiếu đồng bộ, bảo trì mang tính bị động, quản lý năng lượng còn manh mún, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm thay vì dữ liệu. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí mà còn khiến doanh nghiệp khó kiểm soát phát thải và đáp ứng các yêu cầu báo cáo ESG ngày càng khắt khe.
Theo chuẩn mực của Hiệp hội Quản lý cơ sở vật chất quốc tế (IFMA), hơn 70% tổng chi phí của một tòa nhà phát sinh trong giai đoạn vận hành. Đây cũng là giai đoạn tạo ra phần lớn lượng phát thải liên quan đến tiêu thụ năng lượng, nước và tài nguyên. Do đó, nếu không kiểm soát tốt khâu vận hành, các mục tiêu về phát triển bền vững và Net Zero sẽ rất khó hiện thực hóa, bất chấp những khoản đầu tư lớn ban đầu.
Trong bối cảnh đó, dịch vụ quản lý cơ sở vật chất tích hợp (IFM) đang nổi lên như một xu hướng tất yếu. Thay vì quản lý rời rạc từng hạng mục kỹ thuật, an ninh, vệ sinh, năng lượng hay bảo trì, IFM tích hợp toàn bộ các dịch vụ này trong một hệ thống thống nhất, dựa trên dữ liệu và các chỉ số đo lường cụ thể, giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành trong dài hạn.
Nền tảng cho quản trị ESG và hiện thực hóa Net Zero
Ông Luca Vadala, Giám đốc Phát triển kinh doanh toàn quốc, dịch vụ IFM tại Savills Việt Nam nhận định: “Thông qua việc tập trung quản lý các dịch vụ kỹ thuật và dịch vụ hỗ trợ, IFM giúp các tòa nhà được vận hành có hệ thống, dựa trên dữ liệu thực tế, chủ động trong bảo trì, đồng thời theo dõi liên tục mức tiêu thụ năng lượng và hiệu quả sử dụng tài sản. Đây chính là nền tảng để các doanh nghiệp và chủ đầu tư đáp ứng yêu cầu báo cáo ESG, đồng thời nâng cao tính minh bạch đối với nhà đầu tư và các tổ chức tài chính”.
Theo các chuyên gia, điểm khác biệt cốt lõi của IFM so với mô hình quản lý truyền thống là khả năng kết nối dữ liệu vận hành theo thời gian thực. Từ hệ thống điện, nước, điều hòa không khí đến thiết bị sản xuất trong các khu công nghiệp, tất cả đều được giám sát, phân tích nhằm phát hiện sớm các điểm tiêu thụ bất thường, giảm thất thoát năng lượng và kéo dài tuổi thọ tài sản.
Trong giai đoạn 2017 - 2025, thị trường tín dụng xanh tại Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng trung bình khoảng 21% mỗi năm. Cùng với đó, các công cụ tài chính bền vững như trái phiếu xanh, khoản vay liên kết ESG ngày càng gắn chặt với yêu cầu minh bạch dữ liệu vận hành và kiểm soát rủi ro môi trường. IFM, với khả năng cung cấp dữ liệu đầy đủ và liên tục, đang trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện này.
Thực tế triển khai cho thấy, khi được áp dụng bài bản, IFM có thể giúp doanh nghiệp cắt giảm 10 - 20% mức tiêu thụ năng lượng, giảm hao mòn tài sản, đồng thời tối ưu chi phí vận hành trong dài hạn. Quan trọng hơn, việc kiểm soát chặt chẽ tài nguyên và phát thải giúp các dự án tuân thủ tốt hơn các yêu cầu của khung trái phiếu xanh và các khoản vay bền vững, qua đó bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn một cách ổn định.
Tại Việt Nam, IFM đang được áp dụng ngày càng rộng rãi trong các khu công nghiệp, tòa nhà văn phòng hạng A và tổ hợp đa chức năng. Một ví dụ điển hình là Khu công nghiệp Yên Phong, Bắc Ninh, nơi chủ đầu tư đã triển khai mô hình IFM toàn diện cho hệ thống nhà xưởng và hạ tầng kỹ thuật. Sau khi tích hợp IFM, toàn bộ hệ thống điện, nước, xử lý chất thải và bảo trì thiết bị được quản lý tập trung, giúp giảm khoảng 15% mức tiêu thụ năng lượng, đồng thời chuyển từ bảo trì bị động sang bảo trì dự báo.
Trong bối cảnh chi phí năng lượng ngày càng biến động và yêu cầu giảm phát thải ngày càng rõ ràng, IFM không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là một phần của chiến lược quản trị doanh nghiệp. Việc đầu tư cho IFM giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước các rủi ro dài hạn, từ biến động giá năng lượng đến các yêu cầu pháp lý liên quan đến môi trường và khí hậu.
Có thể thấy, để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, doanh nghiệp không thể chỉ dừng lại ở việc xây dựng các công trình “xanh” mà cần một mô hình vận hành thông minh, minh bạch và hiệu quả. IFM với vai trò là “xương sống” của quản lý vận hành hiện đại, đang dần khẳng định vị thế như một cấu phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển bền vững của nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam.
Hồng Anh /Hànộimới