Theo Reuters ngày 23-5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gửi thư tới các lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU), phản đối đề xuất của Đức về việc cấp cho Kiev quy chế “thành viên liên kết” như một bước trung gian trước khi gia nhập đầy đủ khối.
.jpg)
Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tham dự cuộc họp báo nhân sự kiện tham vấn chính phủ Đức-Ukraine tại Berlin, Đức, ngày 14 - 4 - 2026. Ảnh: Reuters
Ông cho rằng phương án này là “không công bằng” vì sẽ khiến Ukraine tham gia EU mà không có quyền bỏ phiếu hay tiếng nói thực sự trong các quyết sách của liên minh.
Đề xuất trên được Thủ tướng Đức Friedrich Merz đưa ra hồi đầu tuần này, theo đó Ukraine có thể tham gia các cuộc họp và một số thể chế của EU nhưng chưa được hưởng đầy đủ quyền của một quốc gia thành viên. Berlin cho rằng đây có thể là giải pháp chuyển tiếp nhằm thúc đẩy tiến trình hội nhập của Kiev, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột với Nga kéo dài hơn 4 năm qua.
Trong bức thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng thống Síp Nikos Christodoulides – nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine đang đẩy nhanh các cải cách cần thiết để đáp ứng tiêu chuẩn thành viên đầy đủ của EU.
“Chúng tôi đang bảo vệ châu Âu một cách toàn diện, chứ không phải một phần và không phải bằng những biện pháp nửa vời”, nhà lãnh đạo Ukraine viết, đồng thời cáo buộc Nga đang tìm cách phá hoại sự đoàn kết của châu Âu và gây bất ổn trên toàn lục địa. “Sẽ là không công bằng nếu Ukraine có mặt trong EU mà lại không có tiếng nói.”
Tổng thống Zelensky cũng cảm ơn sự hỗ trợ của EU dành cho Kiev trong suốt cuộc xung đột với Nga, cuộc xung đột lớn nhất tại châu Âu kể từ Thế chiến thứ hai. Tháng trước, EU đã phê duyệt gói vay trị giá 90 tỷ euro trong hai năm sau nhiều tháng trì hoãn nhằm hỗ trợ Ukraine duy trì nỗ lực chiến sự.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng cơ hội thúc đẩy tiến trình gia nhập EU hiện đã rộng mở hơn sau khi Thủ tướng Hungary Viktor Orban – người nhiều lần phản đối việc kết nạp Ukraine vào EU thất bại trong cuộc bầu cử hồi tháng 4.
“Đã đến lúc tiến tới việc Ukraine gia nhập EU một cách đầy đủ và có ý nghĩa”, ông Zelensky nhấn mạnh. “Ukraine xứng đáng được đối xử công bằng và có quyền bình đẳng trong EU.”
Theo các nhà phân tích, một lộ trình rõ ràng hướng tới tư cách thành viên EU có thể giúp ông Zelensky thuyết phục người dân Ukraine chấp nhận một thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Nga, đặc biệt trong bối cảnh nhiều dự báo cho rằng Kiev khó có thể giành lại toàn bộ lãnh thổ hoặc được kết nạp vào Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong tương lai gần.
Tuy nhiên, nhiều quan chức châu Âu vẫn cho rằng khả năng Ukraine trở thành thành viên đầy đủ của EU trong vài năm tới là khó khả thi. Việc gia nhập khối đòi hỏi sự phê chuẩn của toàn bộ 27 quốc gia thành viên – một quá trình vốn có thể kéo dài và đối mặt với nhiều rào cản chính trị.
Đề xuất của Thủ tướng Merz vì thế được xem là nỗ lực tìm kiếm giải pháp dung hòa giữa mong muốn đẩy nhanh tiến trình hội nhập của Ukraine và thực tế Kiev vẫn chỉ là quốc gia ứng cử viên ở giai đoạn đầu. Ukraine hiện hy vọng có thể bắt đầu đàm phán về sáu nhóm lĩnh vực gia nhập EU trong vòng hai tháng tới.
Trong khi đó, người phát ngôn Chính phủ Đức khẳng định Berlin vẫn ủng hộ việc sớm khởi động các cuộc đàm phán chính thức với Kiev và coi mình là một trong những quốc gia tiên phong thúc đẩy Ukraine gia nhập EU. Dù vậy, một số nhà ngoại giao tại Brussels đã phản ứng thận trọng với sáng kiến của ông Merz, cho rằng quy chế “thành viên liên kết” hiện chưa tồn tại trong khuôn khổ pháp lý của EU và có thể đòi hỏi sửa đổi các hiệp ước của khối.
Reuters /HNMO