Thu gần 16.000 tỷ đồng, Bộ Tài chính đề xuất mới về chính sách thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam

Bài viết liên quan

[Infographic] Hơn 900 mã giảm giá trong tháng, khối ngoại bán ròng 12.000 tỷ đồng

Đồng won lọt nhóm đồng tiền tăng giá mạnh nhất thế giới

Bộ Tư pháp vừa công bố Hồ sơ thẩm định Dự thảo Nghị định về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 236/2025/NĐ-CP về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.

Hơn 1.600 tập đoàn đã kê khai thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn - Ảnh: AI

Theo Dự thảo tờ trình của Bộ Tài chính, năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 236/2025/NĐ-CP hướng dẫn công thức xác định số thuế bổ sung tại Việt Nam, lấy 15% trừ đi thuế thực tế tại Việt Nam, nhân với lợi nhuận tính thuế.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, qua rà soát của cơ quan thuế, tính đến 10-7-2026, kết quả triển khai thuế tối thiểu toàn cầu trên phạm vi toàn quốc cho thấy có 1.654 tập đoàn đã kê khai, nộp tờ khai thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT) và 23 tập đoàn kê khai, nộp tờ khai theo Quy tắc Quy định tổng hợp thu nhập (IIR). Số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung đã nộp vào ngân sách đạt gần 16.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, tháng 1/2026, OECD đã ban hành tài liệu mới “Side by side” bổ sung một số cơ chế giảm trừ trách nhiệm. Theo thông lệ chung, các quốc gia có thời gian 2 năm để xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn trong nội địa.

Vì vậy, để đảm bảo triển khai thuế tối thiểu toàn cầu thống nhất với OECD, Bộ Tài chính được giao xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi bổ sung một số điều Nghị định 236/2025/NĐ-CP.

Dự thảo Nghị định bổ sung cơ chế giảm trừ trách nhiệm theo quy định song song (Side-by-Side). Điều 4 Dự thảo Nghị định quy định số thuế bổ sung theo Quy định tổng hợp thu nhập (IIR) của một nước sẽ bằng không nếu công ty mẹ tối cao nằm tại quốc gia có chế độ song song đạt chuẩn được Diễn đàn hợp tác chung (IF) của OECD công nhận (hiện tại áp dụng với Hoa Kỳ).

Quy định mới này giúp đồng bộ hóa pháp luật Việt Nam với hướng dẫn gói "Side-by-Side" của OECD ban hành vào đầu năm 2026, giúp gỡ nút thắt về thuế cho các tập đoàn lớn từ các quốc gia này khi đầu tư vào Việt Nam nhưng không làm ảnh hưởng đến quyền thu thuế bổ sung nội địa (QDMTT) của Việt Nam.

Điều 1 Dự thảo Nghị định cũng gia hạn thời gian chuyển tiếp đối với cơ chế giảm trừ trách nhiệm báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR). Giai đoạn chuyển tiếp này sẽ áp dụng cho các năm tài chính bắt đầu trước ngày 31-12-2027 và không bao gồm năm tài chính kết thúc sau ngày 30-6-2029.

Điều 7 của dự thảo Nghị định sửa đổi quy định về khai thuế, trong đó gia hạn thời hạn nộp Tờ khai thông tin thuế bổ sung toàn cầu lên chậm nhất là 18 tháng sau ngày kết thúc năm tài chính đối với năm đầu tiên áp dụng, thay vì bắt buộc trùng khớp tuyệt đối thời điểm với nước ngoài). Điều khoản này cũng thay thế các Mẫu tờ khai thông tin số 01/TKTT-QDMTT và 01/TKTT-IIR để cập nhật theo biểu mẫu mới nhất của OECD.

Quy định này tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp khi bị lệch múi giờ hoặc gặp độ trễ trong việc tiếp nhận số liệu tài chính hợp nhất từ công ty mẹ tối cao ở nước ngoài.

Điều 5 Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung quy định trường hợp tập đoàn đa quốc gia thuộc đối tượng áp dụng thuế bổ sung tối thiểu toàn cầu, cơ quan thuế căn cứ cơ sở dữ liệu để chỉ định đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai.

Theo giải trình của Bộ Tài chính, thực tế, nhiều trường hợp tập đoàn đa quốc gia không thực hiện thông báo chỉ định đơn vị hợp thành, không cung cấp danh sách đơn vị hợp thành tại Việt Nam, cần thực hiện chỉ định đơn vị hợp thành nhằm đảm bảo thực thi pháp luật.

Bùi Trang /Báo Nhà báo và Công luận