Thị trường tôm Việt Nam 10 tháng đầu năm 2026 chính thức chạm mốc 4,21 tỷ USD, duy trì đà tăng trưởng 8,8%. Tuy nhiên, nhịp giảm sâu trong tháng 10 cùng áp lực từ chi phí nguyên liệu và rào cản quốc tế đang đặt ra bài toán cấp bách cho chặng đua về đích.
Sự phân hóa từ cấu trúc sản phẩm đến nhịp độ thị trường
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tính đến hết tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu tôm của cả nước đạt 4,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nếu đặt trong chuỗi vận động theo thời gian, tốc độ tăng trưởng của ngành hàng chủ lực này đang có dấu hiệu chững lại rõ rệt. Sau khi đạt mức tăng 11% trong 9 tháng đầu năm, kết quả tháng 10 chỉ đạt 467,7 triệu USD – giảm 6,1% so với cùng kỳ và gần như đi ngang so với tháng liền kề.

Xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 4,21 tỷ USD sau 10 tháng năm 2026, tăng 8,8% so với cùng kỳ
Đà tăng trưởng 10 tháng qua cho thấy sự phân hóa mạnh giữa các nhóm hàng, thay vì dàn trải đều ở mọi phân khúc. Tôm chân trắng dù chiếm tới 62,2% tổng kim ngạch (đạt 2,62 tỷ USD) nhưng chỉ tăng nhẹ 4,2%. Trong đó, nhóm chế biến sâu (mã HS16) tăng 7%, còn hàng tươi sống và đông lạnh (mã HS03) gần như đi ngang với mức tăng 1,9%. Trái ngược với sự chững lại của mặt hàng chủ lực này, tôm hùm xanh lại bứt phá mạnh mẽ khi đạt gần 915 triệu USD, tăng 31% và đóng góp hơn 60% giá trị tăng thêm cho toàn ngành.
Về diện mạo thị trường, nhu cầu tiêu thụ tích cực tại Trung Quốc cùng các thị trường thành viên khối CPTPP đóng vai trò là "bệ đỡ" giúp giữ nhịp tăng trưởng chung. Trái lại, thị trường Mỹ vẫn là nốt trầm kéo lùi thành tích khi kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này tiếp tục sụt giảm sâu.
Thách thức lớn chặng cuối năm
Bước vào chặng đua nước rút quý IV/2026, ngành tôm Việt Nam đang đối mặt với "gọng kìm" siết chặt từ chi phí sản xuất đến sức ép cạnh tranh quốc tế.
Tại các thị trường trọng điểm như Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), sức mua phục hồi chậm trong khi nguồn cung từ Ecuador và Ấn Độ bùng nổ mạnh mẽ. Đáng chú ý, Ecuador không chỉ duy trì lợi thế giá rẻ mà còn đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến sâu, lấn sân trực tiếp vào phân khúc giá trị gia tăng - vốn là thế mạnh truyền thống của doanh nghiệp Việt.
Cùng với đó, các rào cản thương mại như thuế chống bán phá giá tại Mỹ và tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc khắt khe từ thị trường châu Âu tạo ra những điểm nghẽn lớn, làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Ở thị trường nội địa, bài toán chi phí đầu vào nan giải gồm giá con giống, thức ăn chăn nuôi, điện năng và nhân công neo ở mức cao, kết hợp với rủi ro dịch bệnh khiến nguồn nguyên liệu thiếu ổn định và làm xói mòn biên lợi nhuận.
Dù đối diện nhiều lực cản trong ngắn hạn, triển vọng của ngành tôm Việt Nam trong những tháng cuối năm 2026 và bước sang năm 2027 vẫn mở ra những dư địa nhất định nếu doanh nghiệp tận dụng tốt lợi thế đặc thù. Nhu cầu nhập khẩu phục vụ mùa lễ hội cuối năm và Tết Nguyên đán tại khu vực châu Á – đặc biệt là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc – được kỳ vọng sẽ tạo lực đẩy cho các đơn hàng giao ngay. Hơn nữa, năng lực chế biến tinh xảo, khả năng đáp ứng các đơn hàng phức tạp cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới vẫn là "vũ khí" giúp tôm Việt giữ chân các phân khúc khách hàng trung và cao cấp.
Để vượt qua vùng nhiễu động hiện tại và tối ưu hóa giá trị xuất khẩu, giới chuyên gia và VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần tiếp tục đẩy mạnh tỷ trọng hàng chế biến sâu, đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm thay vì phụ thuộc quá mức vào tôm chân trắng truyền thống. Đồng thời, việc tái cấu trúc chuỗi liên kết với vùng nuôi theo hướng kinh tế tuần hoàn, kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu vào và linh hoạt điều tiết dòng hàng sang các thị trường ngách tiềm năng sẽ là chìa khóa then chốt giúp ngành tôm giữ vững vị thế trên bản đồ thủy sản thế giới.
Hoàng Sơn /Doanh nghiệp và Hội nhập
Nguồn: https://doanhnghiephoinhap.vn/xuat-khau-tom-10-thang-cham-moc-42-ty-usd-vuot-song-lon-nho-dau-154531.html - 18/11/2026 09:17