Khi AI có thể tạo hàng triệu bài viết với chi phí thấp, giá trị của báo chí đang dịch chuyển sang những thứ máy móc khó tự tạo như thông tin gốc, dữ liệu được kiểm chứng và mối quan hệ với độc giả.
Báo cáo mới của Hiệp hội Truyền thông Tin tức Quốc tế (INMA) cho rằng các tòa soạn có thể đang nhìn sai vào tài sản của mình trong thời đại AI. Lượt truy cập từng được xem là thước đo quan trọng nhất, nhưng giá trị thực sự có thể nằm ở những thứ đứng phía sau con số đó.
Theo ông Pradeep Gairola, Giám đốc Kinh doanh Kỹ thuật số của Tập đoàn The Hindu, AI có thể tóm tắt, dịch và viết lại thông tin với chi phí ngày càng thấp. Nhưng các hệ thống này không thể tự tham dự một phiên điều trần, thuyết phục một nguồn tin cung cấp tài liệu hay trực tiếp chứng kiến một sự kiện.
Ông Gairola gọi đây là "lớp sản xuất tin tức gốc", nơi thông tin từ thực tế được thu thập, xác minh và chuyển thành kiến thức mới. Những sản phẩm được tạo ra sau đó có thể được AI xử lý nhanh chóng, nhưng nguồn nguyên liệu ban đầu vẫn cần con người tạo ra.
Ông Gairola từng viết trên INMA về việc AI ngày càng cần đến nội dung báo chí và điều này có thể làm thay đổi cách các tòa soạn tạo ra doanh thu. Ảnh: INMA
Giá trị của lớp thông tin này đã bắt đầu được thể hiện bằng tiền. Từ tháng 7/2023 đến tháng 3/2026, sáu công ty AI lớn đã ký 109 thỏa thuận cấp phép hoặc tiếp cận dữ liệu, với giá trị trung bình khoảng 24 triệu USD mỗi thỏa thuận.
Epoch AI dự báo nguồn văn bản chất lượng cao do con người tạo ra để đào tạo các mô hình AI có thể trở nên khan hiếm vào năm 2032.
Điều đáng chú ý là các tòa soạn không phải lúc nào cũng biết mình đang sở hữu loại tài sản này. Khoảng 80% website lớn tại Mỹ và châu Âu đã chặn trình thu thập dữ liệu AI, trong khi khoảng 70% website tin tức tại Ấn Độ vẫn mở cửa. Theo ông Gairola, trước khi bàn chuyện kiện tụng hay cấp phép, các tòa soạn cần biết dữ liệu của mình có gì và đang được sử dụng như thế nào.
Một dữ liệu khác từ INMA cũng đặt lại cách các tòa soạn nhìn vào lượng độc giả. Khoảng 1% người dùng tạo ra 27% lượt xem trang. Với một nhà xuất bản quốc gia tại châu Âu, 1% người dùng thậm chí tạo ra 81% doanh thu.
Điều này cho thấy nhóm độc giả có giá trị không nhất thiết phải là nhóm đông nhất. Một lượng nhỏ người dùng thường xuyên quay lại có thể đóng góp lớn hơn nhiều so với hàng triệu lượt truy cập ngẫu nhiên.
Câu chuyện tại Uganda cho thấy báo chí còn sở hữu một giá trị khó đo đếm bằng các con số. Từ ngày 28/6 đến 6/8, Tập đoàn Truyền thông Quốc gia Uganda, đơn vị vận hành Daily Monitor, NTV, Spark TV cùng nhiều đài phát thanh, phải tạm dừng hoạt động.
Trong 37 ngày không phát sóng, công chúng tìm đến mạng xã hội để hỏi chính quyền về tình trạng của tập đoàn. Khi các kênh truyền thông hoạt động trở lại, tòa soạn từng bước nối lại mối quan hệ với độc giả.
Theo Hadija Batuka, người đứng đầu bộ phận tiếp thị của NMG Uganda, niềm tin mà các cơ quan báo chí xây dựng từ năm 1992 vẫn được duy trì dù họ vắng mặt trong hơn một tháng. Đây là loại tài sản mà bảng điều khiển lượt xem không thể hiện. Nó chỉ xuất hiện khi một tòa soạn biến mất và độc giả nhận ra rằng họ cần nó.
Ngọc Ánh (Theo INMA)
Báo Nhà báo và Công luận
Nguồn: https://congluan.vn/bao-chi-co-nhung-gia-tri-rieng-ma-ai-khong-the-thay-the-post362771.html - 19:23 | 03/10/2026