Những năm qua, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa của Hà Nội đã có những đóng góp rất tích cực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Đây là lực lượng được kỳ vọng sẽ góp phần hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng 2 con số của thành phố trong năm 2026.
Bên lề Hội nghị đối thoại với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2026 tổ chức vừa qua, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã ghi nhận ý kiến của ông Trần Văn Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội (HanoiBA) đề xuất một số giải pháp tháo gỡ khó khăn về tiếp cận nguồn vốn cho doanh nghiệp.
Ông Trần Văn Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội. Ảnh: Tùng Nguyễn
Rào cản huy động vốn
Theo Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HanoiBA Trần Văn Minh, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn vốn chính, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu huy động vốn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, kênh này đang ngày một bị thu hẹp. Cùng với đó, lãi suất cho vay cũng có xu hướng tăng rõ rệt.
Nhiều doanh nghiệp phản ánh lãi suất thực tế đã tăng lên mức cao hơn đáng kể so với trước đây, làm bào mòn biên lợi nhuận vốn đã mỏng. Thậm chí, có doanh nghiệp phải cắt giảm sản xuất để hạn chế rủi ro.
Vừa qua, sau cuộc họp với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, các ngân hàng thương mại đã đồng thuận giảm lãi suất huy động và cho vay, nhằm giảm mặt bằng lãi suất thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp. Theo ông Trần Văn Minh, đây là một tín hiệu đáng mừng, song việc đảm bảo chính sách có tính ổn định, dễ dự đoán mới là điều quan trọng với doanh nghiệp để xây dựng kế hoạch kinh doanh.
Bên cạnh kênh tín dụng ngân hàng, các kênh huy động vốn khác cũng tồn tại nhưng doanh nghiệp nhỏ và vừa gần như không thể tiếp cận. Thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp đòi hỏi quy mô lớn, lịch sử hoạt động minh bạch và chi phí tuân thủ cao, vượt xa khả năng của các doanh nghiệp.
Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động kém hiệu quả, với tổng nguồn lực hạn chế và yêu cầu về tài sản đảm bảo không khác gì ngân hàng. Quỹ đầu tư mạo hiểm cũng chỉ tìm kiếm các doanh nghiệp có mô hình tăng trưởng đột phá, trong khi đa số doanh nghiệp nhỏ và vừa có mô hình kinh doanh truyền thống, tăng trưởng chậm nhưng bền vững, không đáp ứng được kỳ vọng của quỹ.
Trong bối cảnh trên, Quỹ đầu tư tác động đang nổi lên như một xu hướng mới, nhưng doanh nghiệp nhỏ và vừa lại thiếu dữ liệu, chưa đáp ứng được các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị, trong khi nguồn lực tài chính eo hẹp khiến họ khó có thể đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực này.
.jpeg)
Nguồn vốn là một trong những rào cản đối với phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: CTV
Nâng cao năng lực tiếp cận vốn
Có thể thấy, mỗi kênh tiếp cận vốn hiện nay của các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều có những “bộ lọc” khắt khe, khiến doanh nghiệp về cơ bản vẫn chỉ trông chờ vào vốn ngân hàng, và khi kênh này bị thắt chặt nên nhiều doanh nghiệp rơi vào thế bế tắc. Từ những khó khăn trên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HanoiBA Trần Văn Minh đã đưa ra một số đề xuất, kiến nghị.
Đầu tiên là về cơ chế điều hành tín dụng, đại diện HanoiBA kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét bỏ cơ chế “room” theo quý, hoặc có cơ chế linh hoạt hơn để các ngân hàng chủ động đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp trong suốt cả năm, tránh tình trạng tắc nghẽn cục bộ.
Về lãi suất, kiến nghị tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt để ổn định mặt bằng lãi suất, đồng thời có cơ chế ưu đãi riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như yêu cầu các ngân hàng công khai minh bạch các khoản phí, tránh tình trạng lãi suất thực tế cao hơn nhiều so với niêm yết.
Liên quan đến đa dạng hóa kênh vốn, đại diện HanoiBA kiến nghị nâng cao hiệu quả Quỹ Bảo lãnh tín dụng bằng cách tăng nguồn lực và áp dụng cơ chế chia sẻ rủi ro với ngân hàng thương mại; đồng thời, các quỹ cần thực sự đóng vai trò hỗ trợ khác biệt, dựa trên đánh giá phương án kinh doanh và dòng tiền thay vì yêu cầu tài sản thế chấp.
“Cần thiết xây dựng khung pháp lý riêng cho phát hành trái phiếu quy mô nhỏ với thủ tục đơn giản hóa, chi phí tuân thủ thấp hơn để doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tiếp cận…”, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HanoiBA Trần Văn Minh nhấn mạnh.
Đại diện HanoiBA cũng đề cập đến khía cạnh hỗ trợ kỹ thuật. Theo đó, kiến nghị bộ ngành và các tỉnh, thành phố tiếp tục tổ chức các chương trình đào tạo về quản trị tài chính, xây dựng báo cáo minh bạch, cũng như xây dựng sổ tay hướng dẫn thực hành báo cáo phát triển bền vững dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp họ từng bước đáp ứng tiêu chí của các quỹ đầu tư tác động và tín dụng xanh.
Đối với nhóm các ngân hàng thương mại, ông Trần Văn Minh mong muốn các đơn vị đẩy mạnh các mô hình cho vay dựa trên nền tảng số và dữ liệu. Giải pháp này cho phép doanh nghiệp tiếp cận vốn tín chấp dựa trên dòng tiền và giao dịch thực tế nhằm giảm phụ thuộc vào tài sản đảm bảo, bởi đây đang là một rào cản lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trọng Tùng /Hànộimới