Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chinh trị, hoạt động khuyến công càng đóng vai trò quan trọng.
Thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn
Theo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (ĐCK) - Bộ Công Thương, thực hiện Nghị định số 45/2012/NĐ-CP của Chính phủ về công tác khuyến công, nhiều năm qua, các đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã triển khai các hoạt động khuyến công đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, đóng góp quan trọng vào thành tích chung của ngành Công Thương.
Hoạt động khuyến công hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp nông thôn đầu tư máy móc phục vụ sản xuất. Ảnh: Cấn Dũng
Lực lượng viên chức thuộc các đơn vị sự nghiệp đóng vai trò nòng cốt trong quá trình đồng hành, hỗ trợ các doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn vượt qua khó khăn (đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19), mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương và thúc dẩy quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn nhanh và bền vững.
Với những thành tích đã đạt được, Nghị định số 60/2021/NĐ-CP quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, khuyến công được xếp vào danh mục dịch vụ sự nghiệp công lập sử dụng ngân sách nhà nước, thuộc loại hình kinh tế công thương cơ bản và thiết yếu, được nhà nước bảo đảm hỗ trợ kinh phí để thực hiện.
Tuy nhiên, tại Nghị quyết số 105/NQ-CP của Chính phủ ngày 8/4/2026 ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới. Nghị quyết yêu cầu, các đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Công Thương phải thực hiện tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên, trường hợp không thực hiện được phải tổ chức lại.
Trả lời Công văn số 2225/TCCB ngày 29/4/2026 của Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Công Thương) về việc xin ý kiến về kiến nghị của Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về đơn vị sự nghiệp công lập, đại diện Cục ĐKC cho rằng: Yêu cầu về cơ chế tự chủ tại Nghị quyết 105/NQ-CP chưa phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn triển khai nhiệm vụ của các đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Công Thương nhiều năm qua do đặc thù nhiệm vụ không có nguồn thu.
.jpg)
Hoạt động khuyến công đang trở thành “cầu nối” hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường. Ảnh: CD
Cần cơ chế phù hợp để khuyến công phát huy hiệu quả
Cũng theo Cục ĐCK, khác với các đơn vị kinh doanh dịch vụ, hoạt động khuyến công là nhiệm vụ chính trị, công cụ hỗ trợ thiết thực của nhà nước dành cho các doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn. Các dịch vụ sự nghiệp công như đào tạo, tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật, hỗ trợ ứng dụng máy móc tiên tiến vào sản xuất, phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu… là hoạt động mang tính đặc thù được giao hàng năm, không có khả năng tạo ra nguồn thu để tự trang trải chi phí bộ máy.
“Nếu buộc phải tự chủ hoàn toàn, các đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Công Thương sẽ không thể duy trì hoạt động hỗ trợ, đặc biệt là ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, đặc khu nơi có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn. Điều này có nguy cơ tê liệt công cụ hỗ trợ, trực tiếp ảnh hưởng đến tính liên tục và hiệu quả của các chính sách phát triển công nghiệp nông thôn, phát triển kinh tế tư nhân” - Cục ĐCK thông tin.
Trong khi đó, Nghị quyết 19-NQ/TW ban hành ngày 16/6/2022, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 29- NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Bộ tứ Nghị quyết trụ cột hay Nghị định số 45/2012 vừa được sửa đổi bởi Nghị định số 235/NĐ-CP ngày 27/8/2025… đều nhấn mạnh đến vai trò quan trọng của hoạt động khuyến công đối với phát triển kinh tế, công nghiệp nông thôn.
Tại Phụ lục I, Nghị định số 60/2021/NĐ-CP quy định khung danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước, khuyến công được xếp vào danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước, thuộc loại hình hoạt động kinh tế công thương cơ bản và thiết yếu, tương tự như một số hoạt động kinh tế nông nghiệp, môi trường, nội vụ và tư pháp…
Tại Nghị quyết 105/NQ-CP của Chính phủ cũng cho phép nhiều sở, ngành khác được duy trì các đơn vị sự nghiệp không tính tự chủ để thực hiện nhiệm vụ dịch vụ sự nghiệp công. Đặc biệt, Sở Nông nghiệp và Môi trường tại các địa phương được sắp xếp tối đa 7 đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ sự nghiệp công, trong đó có khuyến nông, nhưng khuyến công là lĩnh vực song hành trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn thì lại chưa nhận được cơ chế.
Trên sơ sở phân tích trên, để đảm bảo tổ chức hệ thống khuyến công tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, hỗ trợ doanh nghiệp cơ sở công nghiệp nông thôn thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Cục ĐCK kiến nghị Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ 3 nội dung:
Thứ nhất, về cơ chế tự chủ, cho phép các đơn vị sự nghiệp thực hiện nhiệm vụ khuyến công thuộc Sở Công Thương được thực hiện chính sách tương tự như lĩnh vực khuyến nông, tức là do nhà nước bảo đảm chi thường xuyên hoặc không bắt buộc phải tự chủ hoàn toàn nếu nhiệm vụ chính là phục vụ quản lý nhà nước và hỗ trợ cộng đồng.
Thứ hai, về tổ chức bộ máy: Kiến nghị Chính phủ thống nhất mô hình mỗi tỉnh, thành phố tiếp tục được duy trì 01 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Công Thương thực hiện nhiệm vụ khuyến công và một số hoạt động kinh tế công thương khác để đảm bảo tính xuyên suốt, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương theo đúng tinh thần Nghị định 45/2012/NĐ-CP và Nghị định 235/NĐ-CP.
Thứ ba, về nguồn lực: Tiếp tục khẳng định khuyến công là dịch vụ công cơ bản thiết yếu để nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên, tạo điều kiện cho cán bộ yên tâm công tác và phát huy năng lực, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế nông thôn.
Hoạt động khuyến công đang trở thành “cầu nối” hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Đây cũng là một trong những công cụ quan trọng thúc đẩy công nghiệp hóa nông thôn, tạo việc làm và nâng sức cạnh tranh cho khu vực kinh tế tư nhân ở địa phương.
Nguyễn Hoà /Báo Công Thương