Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại cách con người học tập, làm việc và sáng tạo, câu hỏi đặt ra không còn là “có ứng dụng AI hay không” mà là “đứng ở đâu trong làn sóng này”. AI Day 2026, diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại đa chiều, nơi các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia công nghệ, giáo dục và doanh nghiệp cùng tìm lời giải cho bài toán nâng cao năng lực AI của người Việt để không chỉ sử dụng mà còn chủ động dẫn dắt.
Sự kiện do Đại học Bách khoa Hà Nội và STEAM for Vietnam Foundation chủ trì, với sự tham gia của nhiều đối tác công nghệ trong và ngoài nước. Không chỉ dừng lại ở việc cập nhật xu hướng, AI Day 2026 nhấn mạnh một vấn đề cốt lõi mang tính chiến lược: phát triển AI literacy – năng lực hiểu, sử dụng và ứng dụng AI như một kỹ năng thiết yếu trong kỷ nguyên số.
Đại diện BTC AI Day 2026 tặng hoa tri ân các diễn giả tham gia sự kiện - Ảnh: Hust
Các phiên thảo luận tại sự kiện tập trung vào việc xây dựng nền tảng năng lực AI cho Việt Nam, đặc biệt trong giáo dục và phát triển nguồn nhân lực. Nhiều ý kiến cho rằng, nếu không nhanh chóng phổ cập kỹ năng AI ở quy mô rộng, Việt Nam có thể tụt lại phía sau trong cuộc cạnh tranh toàn cầu. Thực tế, trên thế giới, AI đang dần trở thành “ngôn ngữ thứ hai” trong môi trường làm việc, với hàng loạt chương trình đào tạo dành cho giáo viên, học sinh và người lao động.
Một điểm đáng chú ý là các sáng kiến hướng tới bản địa hóa công nghệ, trong đó có dự án ViGen, tập trung phát triển hạ tầng dữ liệu và hệ thống đánh giá AI tiếng Việt. Những nỗ lực này cho thấy việc làm chủ AI không chỉ nằm ở việc sử dụng công cụ có sẵn, mà còn ở khả năng xây dựng và phát triển công nghệ phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và nhu cầu trong nước. Bên cạnh đó, các hoạt động như hackathon hay xây dựng cộng đồng AI cũng góp phần thúc đẩy sự tham gia trực tiếp của người Việt vào quá trình sáng tạo công nghệ.
Theo ông Nguyễn Sơn Hải – Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo), giáo dục AI không chỉ là dạy sử dụng công cụ, mà là trang bị kiến thức, tư duy và kỹ năng để người học có thể hiểu, làm chủ và sử dụng AI một cách có trách nhiệm
Một điểm nổi bật khác của AI Day 2026 là cách tiếp cận liên ngành. AI không còn là câu chuyện riêng của giới kỹ thuật, mà đang lan tỏa sang mọi lĩnh vực. Giáo viên có thể dùng AI để thiết kế bài giảng sinh động hơn, bác sĩ ứng dụng AI trong hỗ trợ chẩn đoán, doanh nghiệp nhỏ tận dụng AI để tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn. Điều này cho thấy AI đang “thấm” vào đời sống một cách sâu rộng, kéo theo yêu cầu mới về năng lực của người lao động.
Trong bối cảnh đó, AI literacy cần được nhìn nhận như một năng lực phổ thông, không chỉ dành cho kỹ sư hay lập trình viên. Người lao động ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng cần hiểu cách sử dụng AI hiệu quả, đồng thời nhận thức được giới hạn và rủi ro của công nghệ này. Quan trọng hơn, AI đang thúc đẩy sự thay đổi trong tư duy làm việc – từ cách ra quyết định, tổ chức quy trình đến sáng tạo nội dung.
Ông Lê Quốc Minh - Tổng Biên tập báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhận định: Nguyên tắc cốt lõi của mọi tòa soạn trong kỷ nguyên AI là con người luôn giữ vai trò kiểm soát cuối cùng. Dù công nghệ phát triển đến đâu, con người phải là người làm chủ cỗ máy, quyền lực tối thượng vẫn nằm ở ngón tay người gõ phím
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn khi AI được xác định là một trong những trụ cột cho tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Mức độ quan tâm và ứng dụng AI trong doanh nghiệp ngày càng tăng cho thấy thị trường đã sẵn sàng tiếp cận công nghệ mới. Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện hữu, từ khoảng cách kỹ năng, hạn chế về hạ tầng dữ liệu đến sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.
Phiên thảo luận chuyên sâu
Trong bối cảnh đó, AI Day 2026 không chỉ là một sự kiện mang tính chia sẻ, mà còn là một bước đi trong quá trình hình thành hệ sinh thái AI tại Việt Nam. Thông qua việc kết nối các bên, thúc đẩy hợp tác và lan tỏa tri thức, sự kiện góp phần cụ thể hóa các định hướng phát triển dài hạn.
Câu hỏi “Người Việt sẽ là người dùng hay người dẫn dắt AI?” vì thế không chỉ mang tính gợi mở, mà còn là một lựa chọn chiến lược. Nếu chỉ dừng lại ở vai trò người dùng, nguy cơ phụ thuộc là điều khó tránh khỏi. Ngược lại, để trở thành người dẫn dắt, Việt Nam cần đầu tư dài hạn vào giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, đồng thời khuyến khích mỗi cá nhân chủ động trang bị năng lực AI như một kỹ năng nền tảng.
.jpg)
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, tương lai không chỉ thuộc về những quốc gia sở hữu công nghệ, mà còn thuộc về những quốc gia biết sử dụng và định hình công nghệ đó. Và câu trả lời cho câu hỏi “người dùng hay người dẫn dắt” sẽ phụ thuộc vào chính những hành động được thực hiện từ hôm nay.
Hoàng Anh - Hoàng Nhung