Giải vô địch bóng đá thế giới (FIFA World Cup) là một trong những sự kiện thể thao thế giới lớn nhất của nhân loại. Năm nay, World Cup thứ 23 là lần đầu tiên được tổ chức ở ba quốc gia, gồm: Mỹ, Canada, Mexico và cũng là lần đầu tiên có sự tham dự của 48 đội tuyển quốc gia.
Từ nhiều năm trở lại đây, World Cup giống như các giải vô địch thể thao thế giới khác đều chịu tác động của những biến động chính trị. World Cup năm nay còn là trường hợp điển hình của việc World Cup bị cương tỏa trong gọng kìm của chính trị.
Tổ chức Giải World Cup luôn rất tốn kém nhưng cũng đem lại lợi nhuận to lớn cho quốc gia đăng cai, đặc biệt về kinh tế - thương mại, quảng bá hình ảnh và tăng cường sức mạnh mềm của quốc gia. Đồng thời, World Cup luôn phản ánh thực trạng của chính trị thế giới và quan hệ quốc tế.
Việc tổ chức World Cup còn là phương cách đặc biệt hiệu quả để chính quyền chi phối và dẫn dắt, thậm chí thao túng tâm lý và dư luận xã hội nội bộ cũng như ứng phó những khó khăn và khó xử về đối ngoại.
Cũng chính vì thế mà trong lịch sử World Cup nói riêng và lịch sử Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) nói chung cho đến nay đã xảy ra không ít vụ việc bê bối và tai tiếng. Đồng thời, cuộc ganh đua giành quyền đăng cai tổ chức World Cup luôn quyết liệt.
Những ví dụ điển hình nhất thường được nhắc đến khi đề cập đến sự tác động của chính trị thế giới tới các kỳ World Cup là World Cup năm 1934 ở Italia dưới thời trùm phát xít Benito Mussolini hay Giải World Cup năm 1978 ở Argentina khi giới độc tài quân sự cầm quyền. Hay việc FIFA hủy tư cách tham gia của Liên Xô cũ do vào năm 1973, đội tuyển Liên Xô từ chối thi đấu trận lượt về tranh vé dự World Cup 1974 với Chile.
Nguyên nhân là trước đó, ở Chile, giới quân sự thực hiện đảo chính và thiết lập chế độ độc tài quân sự. Hay như trận thi đấu giữa đội tuyển Cộng hòa Dân chủ Đức và Cộng hòa Liên bang Đức tại World Cup năm 1974 ở Cộng hòa Liên bang Đức cũng được gắn với màu sắc chính trị. Rồi trận đấu giữa Mỹ và Iran tại World Cup năm 1998, 2022 cũng không tránh được việc gắn với căng thẳng ngoại giao giữa hai nước...
World Cup năm 2026 được Tổng thống Mỹ Donald Trump đặc biệt tận dụng để phục vụ cho các mục tiêu chính trị. Tổng thống Donald Trump đã biến giải đấu là cơ hội để phô diễn quyền lực và sức mạnh của nước Mỹ.
World Cup năm nay cũng là dịp để Tổng thống Mỹ Donald Trump thuyết phục cử tri Mỹ tin tưởng và ủng hộ chủ thuyết “Nước Mỹ trước hết” thông qua biện pháp chính sách cứng rắn về di cư, nhập cư, thị thực và đi lại trong nước Mỹ.
Trong đó, chính quyền Mỹ nhấn mạnh khía cạnh an ninh để tác động trực tiếp vào tâm lý cử tri ở Mỹ, hướng sự quan tâm của dư luận xã hội tới giải đấu bóng đá hấp dẫn nhất hành tinh thay vì tình trạng giá năng lượng cao và lạm phát tăng cũng như sa lầy vào cuộc chiến tranh với Iran.
Tổng thống Donald Trump cũng gắn việc tổ chức World Cup 2026 với việc kỷ niệm 250 năm Ngày thành lập nước Mỹ để đề cao nước Mỹ và sự cầm quyền hiện tại. Không ngoa khi nói rằng, Tổng thống Donald Trump đã dùng World Cup năm nay làm ngọn cờ chính trị để “một công đôi việc”, nhằm hướng tới những mục tiêu đầy tham vọng để thoát khỏi những khó khăn và khó xử hiện tại về đối nội cũng như đối ngoại.
Đại sứ Trần Đức Mậu /HNMO