Ngành đồ uống bước vào giai đoạn chuyển đổi khi các chính sách thuế mới bắt đầu áp dụng và xu hướng tiêu dùng chuyển dịch rõ rệt sang các sản phẩm lành mạnh, ít đường.
Tác động từ chính sách điều tiết và sự thay đổi trong thói quen chi tiêu
Thị trường đồ uống Việt Nam đang ghi nhận những điều chỉnh lớn để thích ứng với bối cảnh mới. Về tiềm năng dài hạn, số liệu từ Bộ Công Thương dự báo ngành F&B vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 8,22% trong giai đoạn 2023 - 2027. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thị trường đang bước vào giai đoạn thắt chặt khi người tiêu dùng có xu hướng cân nhắc kỹ lưỡng hơn đối với các khoản chi tiêu không thiết yếu. Sức mua đối với các dòng sản phẩm phổ thông, đặc biệt là đồ uống có hàm lượng đường cao hoặc giá trị dinh dưỡng thấp, đang chậm lại do người dân ưu tiên tối ưu hóa ngân sách cá nhân.
Yếu tố chính sách cũng đang tạo ra những áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận của toàn ngành. Cụ thể, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã kích hoạt lộ trình tăng thuế đối với các mặt hàng rượu, bia. Ngoài ra, nhóm nước giải khát có đường cũng nằm trong diện chuẩn bị chịu thuế từ năm 2027. Hàng rào chính sách này buộc các nhà sản xuất phải chủ động cơ cấu lại danh mục sản phẩm, hoặc chuyển dịch sang phân khúc cao cấp để bù đắp chi phí, hoặc đẩy mạnh nghiên cứu các dòng sản phẩm có hàm lượng đường thấp nhằm đón đầu các quy định tiếp theo.
Sự phân hóa trong chiến lược tiếp cận thị trường của các doanh nghiệp
Thực tế thị trường ba tháng đầu năm cho thấy rõ các lối đi khác biệt của từng doanh nghiệp lớn dựa trên năng lực và mục tiêu cốt lõi. Ở nhóm đồ uống có cồn, SABECO ghi nhận kết quả khả quan với doanh thu thuần đạt 6.457 tỷ đồng (tăng 11% so với cùng kỳ) và lợi nhuận sau thuế đạt 1.245 tỷ đồng (tăng 56%). Kết quả này phản ánh hiệu quả từ chiến lược tối ưu hóa giá vốn, tiết giảm chi phí vận hành và dịch chuyển cơ cấu sang nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Ngược lại, Habeco áp dụng phương án thận trọng hơn khi chủ động đặt kế hoạch lợi nhuận năm 2026 thấp hơn năm trước, chấp nhận áp lực chi phí để tập trung cải tổ hệ thống phân phối và chuẩn bị cho các đợt điều chỉnh thuế tiếp theo trong bối cảnh phân khúc bia cao cấp cạnh tranh gay gắt.
Đối với nhóm đồ uống không cồn, thế chủ động thuộc về các đơn vị có lợi thế lớn về mạng lưới bán lẻ. Vinamilk ghi nhận doanh thu hợp nhất đạt hơn 16.149 tỷ đồng, tăng 24,6% nhờ hoạt động tái cấu trúc hệ thống đại lý và mở rộng độ phủ hệ thống cửa hàng trên toàn quốc. Trong khi đó, Masan Consumer tiếp tục tận dụng các điểm chạm từ chuỗi siêu thị WinCommerce và sự phục hồi của kênh bán lẻ truyền thống để gia tăng thị phần, đồng thời tập trung đẩy mạnh các sản phẩm ít calo và bổ sung vi chất dinh dưỡng.
Xu hướng dịch chuyển nguồn nguyên liệu và thị hiếu tiêu dùng xanh
Chuỗi cung ứng ngành đồ uống cũng đang đón nhận những tín hiệu trái chiều từ thị trường nguyên phụ liệu. Với ngành cà phê, sau giai đoạn tăng nóng vào năm 2025, thị trường toàn cầu đã chuyển sang trạng thái dư cung do vụ mùa đạt sản lượng lớn của Brazil, kéo giá Robusta và Arabica đi xuống. Tại thị trường nội địa, dù sản lượng xuất khẩu tăng nhưng kim ngạch giảm do giá bán bình quân giảm sâu, mất mốc 90.000 đồng/kg. Diễn biến này giúp các doanh nghiệp sản xuất đồ uống trong nước giảm bớt phần nào áp lực chi phí đầu vào. Ở chiều ngược lại, mảng cấp nước sạch ghi nhận doanh thu tăng trưởng nhờ lộ trình điều chỉnh giá nước tại nhiều địa phương từ cuối năm 2025 kết hợp với việc tối ưu hóa vận hành, giảm tỷ lệ thất thoát. Do nước sạch là đầu vào thiết yếu, sự ổn định của ngành cấp nước đóng vai trò hỗ trợ quan trọng cho chuỗi sản xuất chung.
Về mặt thị hiếu, thị trường chứng kiến sự lên ngôi mạnh mẽ của xu hướng sống xanh và bảo vệ sức khỏe. Người tiêu dùng, đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ tuổi, ngày càng quan tâm sâu hơn đến thành phần nguyên liệu và giá trị dinh dưỡng thay vì chỉ chú trọng vào giá bán. Các dòng sữa hạt, đồ uống bổ sung protein, sản phẩm không chứa lactose hoặc gluten đang đạt tốc độ tăng trưởng tốt hơn mặt bằng chung.
Ngoài ra, việc ứng dụng các chất tạo màu tự nhiên từ thực vật như hoa đậu biếc, nghệ, tảo đỏ và xu hướng kết hợp hương vị thảo mộc đang được các thương hiệu khai thác rộng rãi. Dù thế hệ Gen Z có xu hướng giảm tiêu thụ đồ uống có cồn, tổng sản lượng nước giải khát và bia rượu tại Việt Nam được dự báo vẫn duy trì đà tăng đến năm 2028, khẳng định dư địa phát triển lâu dài cho những đơn vị có năng lực quản trị chuỗi cung ứng linh hoạt và tốc độ cải tiến sản phẩm nhanh.
Bảo An /KTĐU