Hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) ngày càng được các quốc gia sử dụng như công cụ bảo vệ thị trường và người tiêu dùng. Để không bị loại khỏi cuộc chơi, doanh nghiệp cần nâng cao tính chủ động trong cập nhật tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu ngay từ khâu sản xuất.
Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế có độ mở lớn trên thế giới, với mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) ngày càng được mở rộng. Việc tham gia nhiều FTA thế hệ mới đã tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp tiếp cận các thị trường xuất khẩu tiềm năng, đồng thời góp phần nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội là thách thức ngày càng lớn đến từ các hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT). Đây được xem là một trong những công cụ quản lý phổ biến mà các quốc gia sử dụng nhằm bảo vệ sức khỏe con người, môi trường, an ninh quốc gia và quyền lợi người tiêu dùng.
Trên thực tế, không ít doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận các yêu cầu kỹ thuật của thị trường nhập khẩu, dẫn đến nguy cơ bị từ chối hàng hóa, phát sinh chi phí hoặc mất cơ hội kinh doanh.
Chủ động áp dụng tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp vượt qua hàng rào kỹ thuật trong thương mại. (Ảnh minh họa)
Có thể hiểu, TBT là hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thủ tục đánh giá sự phù hợp mà quốc gia nhập khẩu áp dụng đối với hàng hóa lưu thông trên thị trường của họ. Những yêu cầu này có thể liên quan đến chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, ghi nhãn hàng hóa hay các tiêu chí về phát triển bền vững.
Trong bối cảnh các quốc gia ngày càng chú trọng đến tiêu dùng xanh và phát triển bền vững, các biện pháp TBT cũng liên tục được cập nhật với yêu cầu ngày càng khắt khe hơn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn hiện hành mà còn phải chủ động theo dõi những thay đổi trong chính sách kỹ thuật của thị trường mục tiêu.
Theo các chuyên gia, yếu tố quan trọng đầu tiên để vượt qua hàng rào kỹ thuật là nâng cao nhận thức và hiểu biết về TBT. Nhiều doanh nghiệp vẫn có tâm lý chỉ tập trung vào sản xuất và bán hàng mà chưa thực sự quan tâm đến việc nghiên cứu các quy định kỹ thuật của thị trường xuất khẩu. Trong khi đó, việc thiếu thông tin hoặc hiểu chưa đầy đủ yêu cầu có thể khiến doanh nghiệp gặp rủi ro ngay từ những khâu đầu tiên của quá trình xuất khẩu.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng năng lực tiếp cận và khai thác thông tin về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Việc thường xuyên tìm kiếm, cập nhật các tiêu chuẩn liên quan đến sản phẩm, theo dõi thông báo TBT của các nước thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), cũng như nghiên cứu thay đổi trong chính sách kỹ thuật của thị trường mục tiêu sẽ giúp doanh nghiệp có sự chuẩn bị kịp thời và giảm thiểu rủi ro phát sinh.
Một giải pháp mang tính căn cơ hơn là chủ động áp dụng các tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế và hệ thống quản lý tiên tiến ngay trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc áp dụng tiêu chuẩn không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của đối tác và thị trường xuất khẩu mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát rủi ro, tiết giảm chi phí và cải thiện hiệu quả quản trị. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đặc biệt, doanh nghiệp không nên đứng ngoài quá trình xây dựng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Tham gia vào các hoạt động góp ý xây dựng tiêu chuẩn quốc gia hoặc quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến ngành nghề của mình là cơ hội để doanh nghiệp nắm bắt sớm các yêu cầu kỹ thuật mới, đồng thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn sản xuất. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn phù hợp với thực tiễn phát triển của ngành.
Có thể khẳng định, vượt qua hàng rào kỹ thuật không phải câu chuyện của riêng cơ quan quản lý nhà nước hay các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp. Đây trước hết là trách nhiệm và cũng là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Chủ động áp dụng tiêu chuẩn, cập nhật thông tin sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt Nam tự tin chinh phục thị trường khó tính và phát triển bền vững trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Thanh Tùng /Chất lượng Việt Nam