Trong gần 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm 2025, nhưng mục tiêu duy trì đà tăng trưởng đang đối mặt nhiều thách thức từ thuế quan, chi phí logistics và biến động thương mại toàn cầu.
.jpg)
Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. (Ảnh: Nguyễn Ngọc)
Sáng 25/6, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Theo báo cáo của Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong những tháng đầu năm. Tính đến ngày 15/6, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 239,9 tỷ USD, tăng 21,1% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi nhập khẩu đạt 256,7 tỷ USD, tăng 33,1%.
Tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu khoảng 16,8 tỷ USD tính đến giữa tháng 6, trong khi cùng kỳ năm trước vẫn xuất siêu khoảng 5,2 tỷ USD.
Tuy nhiên, mức nhập siêu hiện nay chủ yếu tập trung ở nhóm nguyên liệu phục vụ sản xuất. Bên cạnh đó, một số tập đoàn tiếp tục giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư tại Việt Nam, qua đó góp phần duy trì ổn định cán cân thanh toán tổng thể. Vì vậy, tỷ giá hiện chưa chịu áp lực lớn từ hoạt động xuất nhập khẩu.
Các yếu tố rủi ro cuối năm
Đánh giá các yếu tố rủi ro trong thời gian tới, Bộ Công Thương cho rằng xuất khẩu có thể chịu tác động từ chính sách thuế quan của Mỹ, diễn biến địa chính trị tại Trung Đông và những biến động của thị trường quốc tế.
Đối với thị trường Mỹ, mức thuế bổ sung 12,5% sau cuộc điều tra theo Điều 301 liên quan đến lao động cưỡng bức dự kiến áp dụng đối với nhiều quốc gia, song chưa công bố thời điểm thực hiện. Do được áp dụng trên diện rộng, biện pháp này được đánh giá chưa làm thay đổi đáng kể tương quan cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu.
Trong khi đó, mức phụ thu nhập khẩu tạm thời 10% theo Điều 122 của Luật Thương mại Mỹ năm 1974 sẽ hết hiệu lực vào ngày 23/7/2026. Theo Bộ Công Thương, mức thuế bổ sung theo Điều 301 về cơ bản sẽ thay thế khoản phụ thu này trong thời gian tới.
Việc thuế suất tăng cao hơn hiện nay có thể làm thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp, đồng thời ảnh hưởng nhất định đến xuất khẩu một số mặt hàng tiêu dùng sang Mỹ trong ngắn hạn.
Bên cạnh đó, dù Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz từ giữa tháng 6/2026, những rủi ro địa chính trị tại Trung Đông vẫn chưa hoàn toàn được loại bỏ. Giá dầu và chi phí logistics tiếp tục duy trì ở mức cao, gây áp lực lên chi phí sản xuất, vận tải và hoạt động xuất khẩu.
Đồng thời, tác động của xung đột đối với thương mại toàn cầu và nhu cầu nhập khẩu tại một số thị trường vẫn hiện hữu, khiến triển vọng phục hồi của nhiều ngành hàng xuất khẩu chưa thực sự rõ nét.
Tại hội nghị, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết xuất khẩu thủy sản đang có dấu hiệu chững lại. Nếu quý I ghi nhận mức tăng trưởng 17-18%, thì đến hết 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 5,7 tỷ USD, tương ứng mức tăng khoảng 11%.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam. (Ảnh: Nguyễn Ngọc)
Ngoài những bất ổn địa chính trị và biến động từ thị trường quốc tế, ngành thủy sản hiện đối mặt với 5 nhóm khó khăn chính. Trong đó, áp lực lớn nhất là chi phí logistics tăng mạnh. Chỉ trong một ngày sau 15/6, cước vận chuyển container đi Los Angeles tăng từ khoảng 5.400 USD lên 6.500 USD, trong khi tuyến New York tăng từ 6.500 USD lên gần 8.000 USD/container, tương đương mức tăng khoảng 30%.
“Điều này làm gia tăng đáng kể chi phí xuất khẩu trong bối cảnh doanh nghiệp khó điều chỉnh giá bán do áp lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế”, ông Nam nêu rõ.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp phản ánh khó mở rộng hạn mức tín dụng trong giai đoạn cao điểm thu mua nguyên liệu của quý II và quý III.
“Việc thiếu vốn lưu động có thể ảnh hưởng đến khả năng thu mua, thực hiện đơn hàng và cạnh tranh thị phần với các nước xuất khẩu thủy sản khác”, ông Nam quan ngại.
Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
Để hỗ trợ doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, VASEP kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm các quy định làm gia tăng chi phí tuân thủ, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam so với các đối thủ trong khu vực như Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan.
Về mở rộng thị trường, hiệp hội đề xuất Bộ Công Thương xem xét trao đổi với phía Hàn Quốc trong quá trình rà soát Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA), đặc biệt đối với cơ chế hạn ngạch thuế quan 15.000 tấn tôm được hưởng thuế suất 0%. Theo VASEP, việc phân bổ hạn ngạch thông qua đấu thầu đang làm phát sinh chi phí lớn, làm giảm hiệu quả ưu đãi mà doanh nghiệp đáng lẽ được hưởng từ hiệp định.
Bên cạnh đó, hiệp hội kiến nghị sớm hoàn thiện và ban hành nghị định hướng dẫn thực hiện Điều 13 Nghị quyết 250 của Quốc hội về hội nhập kinh tế quốc tế.
“Đây được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực hỗ trợ các hiệp hội và doanh nghiệp trong việc ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại, rào cản kỹ thuật và các biện pháp bảo hộ ngày càng gia tăng tại các thị trường xuất khẩu”, ông Nam nhận định.
Còn theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Dệt may Việt Nam, trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, dư địa tăng trưởng của ngành dệt may không còn nhiều, do đó ngành xác định sẽ tập trung vào nâng cao chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ mở rộng quy mô.
Tuy nhiên, ngành dệt may xác định khâu dệt, nhuộm và hoàn tất là điểm yếu lớn nhất trong chuỗi cung ứng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do như iệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA). Do yêu cầu xuất xứ từ sợi hoặc từ vải, nếu không chủ động được khâu này, Việt Nam sẽ khó khai thác đầy đủ ưu đãi thuế quan.
“Chính phủ và các bộ, ngành cần có cơ chế thu hút đầu tư vào lĩnh vực dệt nhuộm, nhất là trong bối cảnh xu hướng dịch chuyển đầu tư từ các quốc gia sản xuất nguyên phụ liệu lớn”, ông Cẩm kiến nghị.
Ở khía cạnh hội nhập quốc tế, ông Cẩm cho biết nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam thường xuyên chạm hoặc vượt ngưỡng hạn ngạch trong Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU), làm giảm khả năng tận dụng các ưu đãi thuế quan.
Vì vậy, hiệp hội đề nghị tiếp tục thúc đẩy đàm phán với EAEU để điều chỉnh hạn ngạch đối với một số mặt hàng xuất khẩu.
“Đây là kiến nghị đã được ngành dệt may nêu nhiều lần nhằm tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp mở rộng thị phần, đáp ứng nhu cầu thị trường và khai thác hiệu quả hơn các cam kết thương mại đã ký kết”, ông Cẩm nêu rõ.
Ngọc Bảo /Doanh Nhân Việt Nam