Thanh khoản TTCK Việt Nam hiện đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử khi mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi (Emerging Market) đang dần trở thành hiện thực trong giai đoạn 2025-2026.
Đây không chỉ là câu chuyện về danh xưng kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế như MSCI hay FTSE Russell, mà còn là thước đo sức mạnh và sự trưởng thành của nền tài chính quốc gia. Với sự chỉ đạo sát sao của các cơ quan Trung ương và Chính phủ, thị trường đang được chuẩn bị mọi nguồn lực để đón nhận những dòng vốn khổng lồ từ khắp nơi trên thế giới.
So với các quốc gia trong khu vực, Việt Nam luôn được đánh giá là một "ngôi sao sáng" về tính thanh khoản nhờ vào sự tham gia nhiệt huyết của cộng đồng nhà đầu tư nội địa. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết bức tranh thanh khoản của Việt Nam trong tương quan khu vực và những kỳ vọng đột phá khi cánh cửa thị trường mới nổi chính thức mở ra, mang lại vị thế mới cho nền kinh tế Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu.,
Sự gia tăng của các nhà đầu tư cá nhân là động lực chính thúc đẩy thanh khoản thị trường
1. Bức tranh thanh khoản TTCK Việt Nam so với khu vực
Trong những năm gần đây, thanh khoản TTCK Việt Nam đã có sự tăng trưởng vượt bậc, thường xuyên duy trì mức giao dịch từ 15.000 đến 20.000 tỷ đồng mỗi phiên. Tại những thời điểm thị trường bùng nổ, giá trị giao dịch trên sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) thậm chí đã vượt ngưỡng một tỷ USD, một con số đáng mơ ước đối với nhiều thị trường cận biên và ngay cả một số thị trường mới nổi. ,
So sánh với ASEAN-4 Khi đặt lên bàn cân với các quốc gia trong nhóm ASEAN-4 (Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines), Việt Nam cho thấy sức bật đáng kinh ngạc. Mặc dù vẫn đang ở nhóm thị trường cận biên, nhưng giá trị giao dịch hằng ngày của Việt Nam đã nhiều lần vượt qua Philippines và Indonesia. Thái Lan hiện vẫn giữ vị trí dẫn đầu khu vực về thanh khoản, nhưng khoảng cách này đang dần được thu hẹp khi Việt Nam đẩy mạnh các biện pháp cải cách và nâng cấp hệ thống kỹ thuật.
Đặc điểm dòng tiền Khác với các thị trường phát triển nơi các định chế tài chính chiếm ưu thế, dòng tiền trên thị trường Việt Nam mang đậm dấu ấn của nhà đầu tư cá nhân. Điều này tạo ra một thị trường có tính biến động cao nhưng đồng thời cũng rất năng động, giúp thị trường luôn duy trì được sự sôi động ngay cả trong những giai đoạn kinh tế toàn cầu gặp khó khăn.
2. Động lực thúc đẩy thanh khoản nội tại
Sức mạnh của thanh khoản TTCK Việt Nam không đến từ sự ngẫu nhiên mà là kết quả của một quá trình tích lũy và chuyển đổi số mạnh mẽ.
Sự bùng nổ của nhà đầu tư cá nhân Hiện nay, nhà đầu tư cá nhân chiếm tới hơn 80% giá trị giao dịch toàn thị trường. Với hơn bảy triệu tài khoản đã được mở, chứng khoán đã trở thành một kênh đầu tư phổ biến bên cạnh bất động sản và vàng. Việc tiếp cận thị trường trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết nhờ các ứng dụng giao dịch di động hiện đại và quy trình định danh khách hàng trực tuyến. ,
Hạ tầng công nghệ và môi trường lãi suất Môi trường lãi suất thấp trong những năm qua đã thúc đẩy dòng tiền nhàn rỗi từ ngân hàng chuyển dịch sang kênh chứng khoán để tìm kiếm lợi suất cao hơn. Đồng thời, sự nâng cấp liên tục về hạ tầng giao dịch đã giúp hệ thống chịu tải được khối lượng lệnh khổng lồ, giảm thiểu tình trạng nghẽn lệnh như trong quá khứ. Các cơ quan Trung ương cũng liên tục đưa ra các chính sách khuyến khích minh bạch, giúp nhà đầu tư tự tin hơn khi tham gia thị trường.
Việt Nam đang dần khẳng định vị thế về thanh khoản trong khu vực Đông Nam Á
3. Kỳ vọng dòng vốn ngoại sau khi nâng hạng
Việc nâng hạng lên thị trường mới nổi sẽ là một "cú hích" mang tính bước ngoặt, làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc dòng tiền trên thị trường.
Dòng vốn từ các quỹ thụ động Khi Việt Nam chính thức lọt vào danh mục thị trường mới nổi của MSCI và FTSE Russell, các quỹ chỉ số (Exchange Traded Fund - ETF) sẽ tự động giải ngân hàng tỷ USD để duy trì đúng tỷ trọng theo quy định. Ước tính, chỉ riêng dòng vốn này có thể mang lại từ hai tỷ USD đến năm tỷ USD ngay trong giai đoạn đầu. Đây là nguồn vốn dài hạn và ổn định, giúp giảm bớt tính biến động của thị trường. ,
Sự tham gia của các quỹ chủ động Quan trọng hơn cả là các nhà quản lý quỹ chủ động toàn cầu. Những định chế này thường có quy định khắt khe là chỉ đầu tư vào những thị trường đã đạt chuẩn mới nổi để đảm bảo tính kỷ luật và thanh khoản. Sự hiện diện của họ sẽ mang lại không chỉ tiền bạc mà còn cả những tiêu chuẩn quản trị quốc tế, giúp nâng tầm giá trị vốn hóa của các doanh nghiệp trụ cột như Vietcombank hay Hòa Phát. ,
4. Hệ thống KRX và cơ chế thanh toán: "Ngòi nổ" cho thanh khoản
Để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thế giới, Việt Nam đang triển khai hệ thống kỹ thuật KRX — một nền tảng công nghệ sẽ thay đổi hoàn toàn cuộc chơi.
Giao dịch trong ngày (T+0) Hiện nay, chu kỳ thanh toán T+2 khiến vòng quay vốn của nhà đầu tư bị chậm lại. Việc triển khai giao dịch trong ngày (T+0) sẽ cho phép nhà đầu tư mua và bán liên tục trong phiên, giúp thanh khoản thị trường có thể tăng trưởng từ 30% đến 50%. Điều này đặc biệt thu hút các nhà đầu tư thuật toán và giao dịch tần suất cao từ nước ngoài.
Bán khống và mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) Hệ thống mới cũng cho phép triển khai nghiệp vụ bán khống (Short selling), một công cụ quan trọng để nhà đầu tư phòng vệ rủi ro và kiếm lời ngay cả khi thị trường đi xuống. Cùng với đó, mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) sẽ giải quyết triệt để nút thắt về ký quỹ trước giao dịch (Pre-funding), giúp khơi thông dòng vốn từ các tổ chức lớn vốn không muốn bị "giam" tiền mặt quá lâu. ,
Hệ thống KRX và tác động đến thanh khoản TTCK Việt Nam
5. Thách thức và lộ trình năm 2026
Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng hành trình nâng hạng và duy trì thanh khoản bền vững vẫn đối mặt với không ít thách thức.
Vấn đề Room ngoại và minh bạch Giới hạn sở hữu nước ngoài (Room ngoại) vẫn là rào cản khiến nhiều quỹ lớn chưa thể giải ngân tối đa vào các cổ phiếu hàng đầu. Các giải pháp như Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR) đang được các cơ quan Trung ương nghiên cứu để giải bài toán này. Bên cạnh đó, việc bắt buộc công bố thông tin bằng tiếng Anh là điều kiện tiên quyết để nhà đầu tư ngoại cảm thấy được đối xử bình đẳng. ,
Tăng cường quản trị và bảo vệ nhà đầu tư Để dòng tiền không chỉ là đầu cơ ngắn hạn, thị trường cần một hệ thống kỷ luật thép. Việc xử lý nghiêm các hành vi thao túng giá và tăng cường chất lượng báo cáo tài chính theo chuẩn quốc tế (IFRS) sẽ giúp xây dựng niềm tin bền vững. Một thị trường minh bạch sẽ tự khắc thu hút được dòng vốn chất lượng cao, đưa Việt Nam trở thành một trung tâm tài chính mới của khu vực vào năm 2026. ,
Kết luận
Thanh khoản TTCK Việt Nam đang đứng trước một vận hội mới đầy hứa hẹn. Sự kết hợp giữa nội lực dồi dào từ nhà đầu tư cá nhân và dòng vốn tỷ USD dự kiến từ nước ngoài sẽ tạo nên một thị trường sôi động và chuyên nghiệp hơn.
Với những bước đi quyết liệt về công nghệ và pháp lý từ phía Chính phủ và các bộ ngành Trung ương, mục tiêu nâng hạng năm 2026 không chỉ là một cột mốc số liệu mà còn là lời khẳng định về sức mạnh của vị thế kinh tế quốc gia trên trường quốc tế. Nhà đầu tư cần chuẩn bị sẵn sàng về kiến thức và tư duy để cùng đồng hành với sự trưởng thành vượt bậc này của thị trường.
Nam Hải /Nhà Quản Trị