Tại một góc văn phòng nhìn ra dòng sông Sài Gòn lấp lánh, doanh nhân Phan Minh Thông ngồi giữa những bức họa triệu đô, kể câu chuyện về việc đưa nghệ thuật vào những gói cà phê và cách những mảng tường trắng đã thay đổi cuộc đời ông mãi mãi.
Vào một buổi chiều cuối năm của Sài Gòn, trong cái nắng hanh hao đổ xuống đại lộ Võ Văn Kiệt, dòng xe cộ hối hả ngược xuôi như một dòng chảy không ngừng. Nhưng chỉ cần bước qua cánh cửa của văn phòng Công ty CP Phúc Sinh, một thế giới khác hiện ra, tĩnh lặng nhưng cũng rực rỡ đến nghẹt thở.
Ở đó, mùi bụi bặm của phố thị đã lùi xa phía sau chiếc cửa kính, chỉ còn lại mùi của cà phê, thi thoảng dậy lên chút hương cam và quế trong tiếng xay đều đều của những chiếc máy và tiếng cộc cộc của người thợ pha chế.
Trên những kệ hàng trưng bày, những bao bì cà phê mang thương hiệu K Coffee hiện lên như những thực thể lạ lẫm khi không phải là hình ảnh của những hạt cà phê nâu bóng hay tách trà nghi ngút khói theo lối mòn.
Thay vào đó, những gói cà phê được khoác lên mình những mảng màu xanh, vàng, đỏ đan vào nhau, tưởng chừng chỉ là những nét vẽ không có chủ đích nhưng ẩn sau đó là sự phóng khoáng và ý tứ của cố danh họa Trần Lưu Hậu.
Doanh nhân Phan Minh Thông, người đàn ông đứng sau doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và cà phê hàng đầu tại Việt Nam, mỉm cười khi nhìn thấy sự ngạc nhiên và băn khoăn của vị khách. Với ông, đưa hai bức tranh nghệ thuật có giá trị cao lên bao bì không phải là một chiêu trò marketing mà là một cuộc “hôn phối” giữa hương vị và sắc màu.
Ông chia sẻ: “Mỗi bao bì cà phê không chỉ là vật chứa đựng sản phẩm mà còn kể câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa Việt Nam. Bao bì của K Coffee được thiết kế với màu sắc và họa tiết gợi nhớ đến vùng đất bazan trồng cà phê, mang đến cảm giác rực rỡ và vui tươi”.
Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh. Ảnh: DNCC
Phan Minh Thông bắt đầu sưu tầm tranh không từ phòng đấu giá tranh danh tiếng ở Hong Kong hay Paris, mà bắt đầu đơn giản từ những mảng tường trắng tinh khôi của một ngôi nhà vừa sửa xong vào năm 2012.
“Lúc ấy nhà tôi đang sửa lại. Tôi dỡ hết tủ gỗ, nền tường gỗ thì thấy nặng nề và chỉ sơn các mảng tường trắng cho dễ chịu. Nhưng chỉ sau một tuần, tôi thấy nhà rộng và trống vắng quá, tôi quyết định là sẽ cần treo thứ gì lên đó”, ông Thông nhớ lại.
Lời chỉ dẫn của bạn bè cùng những bước đi đầu tiên trên đường Nguyễn Thiệp lúc đấy đã bắt đầu thời kỳ ông Thông mua, chơi, trả rất nhiều tiền cho tranh suốt hơn một thập kỷ qua.
“Không hiểu run rủi thế nào, tôi bước vào Bến Thành Art & Frame, chọn mua hai bức tranh của họa sĩ Mai Xuân Oanh và Hoài Thương”, ông kể lại.
Từ chỗ chỉ để lấp chỗ trống trên tường, hai bức họa như thổi hồn sự sống cho ngôi nhà, mọi thứ bỗng trở nên thẩm mỹ và sang trọng hơn. Hai bức tranh ấy không chỉ là màu sắc trên vải mà còn là những cửa sổ mở ra một thế giới cảm xúc mà trước đó ông chưa từng đặt chân đến.
Thế nhưng, mối nhân duyên nào cũng gặp đôi phần trắc trở và với ông Thông, đó là lần ông được giới thiệu các bức tranh của họa sĩ Trần Lưu Hậu. Lần đầu tiên nhìn thấy bức “Hoa” của vị danh họa, ông đã khựng lại khi mức giá lúc đó cao gấp cả chục lần những gì ông từng trả cho tranh của các họa sĩ trẻ. Bản năng của một nhà kinh doanh trỗi dậy, ông đắn đo, tính toán và quyết định quay lưng đi.
Nỗi nhớ đau đáu về bức tranh suốt một tuần sau đó thôi thúc ông quay lại phòng tranh, để rồi nhận được một gáo nước lạnh: bức tranh đã có chủ.
“Cảm giác lúc ấy như thể mình vừa đánh mất một báu vật mà mình vốn dĩ đã có thể nắm giữ”, ông trầm ngâm, giọng vẫn còn chút tiếc nuối. Ngay sau đó, ông mua một bức khác của họa sĩ Trần Lưu Hậu dù giá đã tăng thêm 10%, là khoảnh khắc người đàn ông chính thức bước chân vào “thánh đường” của những kẻ si mê màu sắc.
“Phải nói khi treo tác phẩm Hoa của họa sĩ Trần Lưu Hậu lên phòng khách, tất cả càng trở nên càng lộng lẫy và ấm cúng hơn. Chúng tôi đều vui sướng vì được sở hữu một tác phẩm như vậy”.
Một phần trong bộ sưu tập tranh đồ sộ của vị doanh nhân. Ảnh: DNCC
Những cuộc kết nối từ thế giới ảo đến thực tại rực rỡ
Hơn một thập kỷ chơi tranh, ông Thông không sưu tầm theo danh tiếng đơn thuần mà bằng sự rung động của một người thích nghệ thuật. Một trong những câu chuyện thú vị trong quá trình ấy là mối duyên với họa sĩ Đăng Phương Việt.
Bắt đầu từ một nút Like trên Facebook, ông Thông bị mê hoặc bởi một bức tranh cá mà họa sĩ Việt đăng tải nên quyết định chủ động liên hệ hỏi mua và thậm chí, đến thăm nhà riêng của vị họa sĩ này.
Trong không gian của xưởng vẽ, sự đồng điệu giữa một người vẽ và một người ngắm đã bùng nổ. Ông Thông mua một lúc 10 bức tranh.
Nhưng sự trân trọng nghệ thuật và kết nối giữa hai con người đồng điệu không chỉ dừng lại ở việc mua bán. Vị doanh nhân sau đó đã trở thành người bảo trợ, người đồng hành cùng họa sĩ Đặng Phương Việt khi đưa ra một đề nghị bất ngờ: “Anh có thể không bán tranh vài năm, giữ lại, sau đó em có thể tổ chức triển lãm cho anh”.
Và ông đã giữ đúng lời hứa đó, dù giữa hai bên không hề có bất kỳ giấy tờ ký kết nào ràng buộc. Tháng 11/2025, triển lãm “Họa Cá” diễn ra, đánh dấu lần đầu tiên họa sĩ Đặng Phương Việt công bố các tác phẩm hoàn toàn mới đã được ấp ủ suốt một thời gian dài.
Đáng chú ý hơn, chỉ trong vòng 48 giờ, gần như toàn bộ tranh với mức giá từ 5.000 đến 15.000 USD đều được gắn nhãn đỏ. Tấm lòng trân trọng nghệ thuật và tinh thần “nói là làm” của người doanh nhân đã biến một lời hứa thành một bước đi trong sự phát triển văn hóa, thúc đẩy và lan tỏa giá trị nghệ thuật.
Nghệ thuật và “lợi nhuận kép”
Với doanh nhân Phan Minh Thông, nghệ thuật chưa bao giờ là một cuộc dạo chơi lãng phí mà ngược lại, là một khoản đầu tư mang lại “lợi nhuận kép”, mang lại không chỉ giá trị tài sản mà còn là “quyền lực mềm” giúp ông mở toang những cánh cửa giao thương quốc tế vốn đầy rẫy sự hoài nghi.
Dưới lăng kính của một nhà kinh doanh, bộ sưu tập của ông Thông là một danh mục đầu tư đầy thông tuệ. Ông không ngần ngại tiết lộ về sự tăng trưởng của những tác phẩm mình sở hữu.
Đơn cử, một bức họa của cố danh họa Trần Lưu Hậu từng được ông mua với giá 50.000 USD, chỉ sau vài năm đã được định giá lên tới 150.000 USD, hay những tác phẩm của họa sĩ Đặng Xuân Hòa, từng được mua vào với giá khoảng 12.500 USD thì nay đã hiên ngang ở ngưỡng trên 50.000 USD.
Tuy nhiên, với “Vua tiêu”, giá trị thặng dư lớn nhất của hội họa không nằm ở những con số trên hóa đơn, mà nằm ở sức mạnh của sự kết nối. Trong những cuộc thương thảo triệu đô với các đối tác khó tính đến từ châu Âu, châu Mỹ, nghệ thuật chính là “giấy thông hành’ văn hóa quyền lực nhất.
“Thời tôi còn trẻ, chưa chơi tranh, tôi phải mất nhiều thời gian, có khi vài tháng trời, mới có thể thuyết phục được đối tác tin tưởng, đồng ý hợp tác rồi ký kết hợp đồng triệu đô”, ông Thông chiêm nghiệm.
Giờ đây, với danh tiếng và sự tin tưởng đã được gây dựng suốt nhiều năm qua, kết hợp cùng gia tài tranh ảnh đồ sộ, văn hóa doanh nghiệp tốt, thời gian đàm phán giữa Phúc Sinh và đối tác được rút ngắn lại chỉ còn một đến vài tuần.
Theo kinh nghiệm từng lăn lộn ở các thị trường nước ngoài nhiều năm, ông Thông nhận định rằng, những quản lý cấp cao từ phương Tây - vốn là những người cực kỳ coi trọng gu thẩm mỹ và phông nền văn hóa - thường bị chinh phục ngay từ khoảnh khắc bước chân vào thế giới của ông. Không gian làm việc và tâm thế của người đứng đầu ngập tràn hơi thở hội họa đã giúp mở đầu câu chuyện hợp tác dễ dàng hơn rất nhiều.
“Với các đối tác, một CEO biết rung cảm trước cái đẹp, thích tranh và chơi tranh bằng tình yêu nghệ thuật thì khó có thể là một người làm ăn gian dối. Sự tin tưởng được thiết lập ngay lập tức mà không cần bất kỳ lời quảng bá hoa mỹ nào”, ông nói.
Nghệ thuật đã biến thành một “nhân viên kinh doanh” thầm lặng nhưng đầy hiệu quả, mang về những bản hợp đồng giá trị bằng chính niềm tin tuyệt đối.
Với các đối tác, một CEO biết rung cảm trước cái đẹp, thích tranh và chơi tranh bằng tình yêu nghệ thuật thì khó có thể là một người làm ăn gian dối
Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh
Lời tự sự của một kẻ lữ hành nghệ thuật
Khi ánh hoàng hôn dần buông xuống, nhuộm tím dòng sông Sài Gòn phía ngoài kia, ông Thông thường chọn cho mình vài phút tĩnh lặng, rũ bỏ hoàn toàn tấm áo giáp của một doanh nhân để trở về làm người lữ hành giữa thế giới sắc màu. Nhưng ngay cả trong những phút giây tưởng như thong thả nhất, ông vẫn không khỏi đau đáu trước những mảng màu tối đang bủa vây thị trường hội họa nước nhà.
“Tôi thấy buồn khi nhìn vào hệ thống gallery hiện tại, dường như chúng ta đang thiếu đi một nhịp cầu niềm tin”, ông trải lòng. Với bản năng của một người làm kinh doanh bài bản, ông nhận ra sự mong manh của thị trường tranh Việt khi thiếu vắng những trung tâm đấu giá độc lập và các đơn vị thẩm định uy tín.
Ông kể về nỗi thất vọng khi chứng kiến những họa sĩ vốn dĩ rất tài năng, nhưng khi chạm đến đỉnh cao của danh vọng lại rơi vào cái bẫy “thâm canh” chính bản thân mình. “Họ vẽ quá nhiều, vẽ lặp lại đến mức đánh mất đi linh hồn của tác phẩm chỉ để chạy theo nhu cầu thương mại”.
Cơn ác mộng về tranh giả, tranh chép và sự thiếu minh bạch cũng khiến ông không ít lần phải trăn trở. Ông nhìn sang những quốc gia láng giềng với hệ sinh thái nghệ thuật được vận hành chuyên nghiệp và thầm ao ước về một ngày Việt Nam cũng có một nền tảng vững chắc như thế.
“Chúng ta có những danh họa kiệt xuất, có những tác phẩm triệu đô, nhưng chúng ta lại thiếu một hệ thống bảo vệ giá trị cho những con người ấy”, ông nhấn mạnh.
Khát vọng của doanh nhân Phan Minh Thông không chỉ dừng lại ở việc làm giàu cho bộ sưu tập cá nhân mà còn muốn đánh thức tư duy của cộng đồng về việc sở hữu nghệ thuật. Ông trăn trở khi thấy người Việt có thể sẵn sàng chi hàng tỷ đồng cho một chiếc túi Hermès hay đồng hồ Rolex, nhưng lại đắn đo trước một bức họa có giá trị di sản.
“Một bức tranh đẹp là một thực thể sống, tích tụ giá trị văn hóa và sẽ là tài sản truyền đời cho con cháu”, ông khẳng định và mong muốn người Việt hãy bắt đầu mua tranh bằng sự trân trọng như cách mua hàng hiệu, để các họa sĩ có thể sống kiêu hãnh với nghề và để những giá trị tinh thần của dân tộc không bị rẻ rúng.
Đó cũng chính là một trong những lý do khiến ông Thông quyết định thuê 50m2 mặt sàn gần văn phòng để mở gallery riêng, cũng như đầu tư cho thiết kế để căn phòng trông lộng lẫy hơn.
Kết thúc một ngày làm việc với lịch trình dày đặc và căng thẳng, ông lại đứng trước bức tranh của cố danh họa Trần Lưu Hậu. Trong ánh đèn vàng ấm áp, những nét cọ phóng khoáng như đang chuyển động, rộn ràng như một rừng hoa đang độ xuân thì.
Với doanh nhân Phan Minh Thông, đó là lúc ông được tiếp thêm năng lượng để tiếp tục cuộc viễn du. Giữa sự hỗn độn của thị trường, ông vẫn chọn cách chơi tranh bằng sự tử tế và lòng kiên định bởi ông tin rằng, khi đặt niềm tin vào “cái đẹp”, “cái đẹp” sẽ không bao giờ phản bội ta.
Trong hơi thở của mùa xuân đang cận kề, hành trình sưu tập tranh của “Vua tiêu” và những bức họa không chỉ là chuyện của một cá nhân mà còn là lời gợi mở về một lối sống giàu bản sắc - nơi mỗi người đều có thể tìm thấy một “thánh đường” cho riêng mình giữa bộn bề toan tính.
Kiều Mai /Nhà Quản Trị