Sau một chuyến bay dài, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hạ cánh xuống thành phố Geneva (Thụy Sĩ), nơi dự kiến diễn ra lễ ký kết Bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ vào thứ Sáu (19/6).
Ngay sau khi đặt chân tới Geneva, ông Trump đã có hành trình ngắn tới vùng Evian-les-Bains của Pháp và sát với biên giới Thụy Sĩ vào ngày 15/6. Đây là nơi đang diễn ra Hội nghị thượng đỉnh G7. Sau đó, ông sẽ trở lại Geneva để chính thức ký thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran ở Trung Đông vào ngày 19/6.
Trong cuộc gặp với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Evian-les-Bains, ông Trump đã cho biết về thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ với Iran được công bố hôm Chủ nhật, và nói rằng Mỹ cuối cùng cũng đã lật sang trang mới trong mối quan hệ với đối thủ lâu năm của mình.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (phải) và Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp gỡ trước thềm Hội nghị thượng đỉnh G7 2026. Ảnh chụp màn hình
“Tôi nghĩ rất nhiều điều tuyệt vời sắp xảy ra ở Trung Đông ngay bây giờ, và điều rất quan trọng là giá dầu đang giảm mạnh và thị trường chứng khoán đang tăng vọt như tên lửa”, ông Trump nói. “Thỏa thuận Iran mà chúng ta đã đạt được sẽ mang lại nhiều thành công cho thế giới”.
Pháp và các nước phương Tây lên kế hoạch "bảo vệ" eo biển Hormuz
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người trước đó đã mô tả quyết định của ông Trump về việc phát động chiến tranh với Iran như thể "mở ra chiếc hộp Pandora", đã hoan nghênh bước đột phá ngoại giao mới nhất này.
Ông Macron hiện đang lên kế hoạch hợp tác chặt chẽ với Thủ tướng Anh Keir Starmer để khởi động các kế hoạch cho một sứ mệnh hàng hải quốc tế nhằm gỡ bỏ thủy lôi và giúp “bảo vệ” hoạt động vận tải biển ở eo biển Hormuz.
Một số khí tài quân sự phương Tây đã được chuyển đến khu vực này. Ông Macron nói rằng họ có thể đưa quân đội và khí tài quân sự vào eo biển trong khoảng 4 ngày sau lễ ký kết vào thứ Sáu.
Về vấn đề này, ông Trump nói rằng: “Tôi không nghĩ chúng ta sẽ cần nhiều sự giúp đỡ vì eo biển sẽ được mở... Nhưng tôi nghĩ sẽ không phải là ý kiến tồi nếu có một hoặc hai tàu từ một vài quốc gia đến đây. Các bạn sẽ là một quốc gia tuyệt vời để làm điều đó”.
Hiện, chưa rõ Iran sẽ phản ứng như thế nào trước động thái nói trên của Pháp và các đồng minh châu Âu, nhưng trước đó giới chức nước này đã kịch liệt phản đối việc quân đội nước ngoài hiện diện ở eo biển Hormuz, kể cả sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.
Chi tiết thỏa thuận Mỹ - Iran vẫn chưa rõ ràng
Hiện, nhiều điều về thỏa thuận giữa Mỹ và Iran vẫn chưa được biết rõ. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trên mạng xã hội rằng bản ghi nhớ hợp tác giữa Mỹ và Iran là một "bước quan trọng" hướng tới việc chấm dứt giao tranh, nhưng lưu ý rằng một thỏa thuận cuối cùng về một lệnh ngừng bắn lâu dài "vẫn chưa được hình thành".
Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với CNN rằng bản ghi nhớ đã ký chỉ dài khoảng 1,5 trang "và do đó nó là một tài liệu rất chung chung". Các chi tiết sẽ được công bố trong hai ngày tới, theo các quan chức Mỹ cho biết. Ông Vance nói rằng nó bao gồm "một gói giảm nhẹ trừng phạt rất đáng kể" dành cho Iran.
Các quan chức Mỹ và Iran cho rằng thỏa thuận có thể mang lại những lợi ích kinh tế đáng kể cho Iran bằng cách dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng các tài sản nước ngoài bị đóng băng và thiết lập một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ đô la, do các quốc gia vùng Vịnh láng giềng, nơi đặt các căn cứ quân sự của Mỹ, chi trả.
Thỏa thuận mới được cho rằng sẽ chưa giải quyết được số phận kho dự trữ uranium làm giàu của Iran, điều mà ông Trump nói rằng ông muốn bị phá hủy hoặc di dời.
Các quan chức Iran, những người luôn phủ nhận ý định chế tạo vũ khí hạt nhân, cho biết họ chẳng mất gì nhiều khi đồng ý nối lại các cuộc đàm phán ngoại giao với chính quyền ông Trump về chương trình hạt nhân, vốn bị gián đoạn vào tháng 2/2026 do quyết định phát động chiến tranh của Mỹ và Israel.
Về vấn đề Hormuz, Iran cho biết họ sẽ duy trì quyền kiểm soát eo biển này với Oman. Trong khi đó, Mỹ nói rằng eo biển sẽ được mở cửa miễn phí trong 60 ngày và kỳ vọng đây cũng sẽ là một phần của thỏa thuận cuối cùng.
Giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ ngày 10/3, ngay sau khi xuất hiện thông tin về thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Đây là bước tiến quan trọng nhất cho đến nay nhằm giải quyết cuộc xung đột, vốn đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 7.000 người, chủ yếu ở Iran và Lebanon, và làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu.
Sau Iran, Mỹ sẽ tập trung vào vấn đề Ukraine
Sau khi đạt được thỏa thuận với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ tập trung vào việc thiết lập hòa bình giữa Ukraine và Nga, đồng thời tìm cách chấm dứt giao tranh ở Lebanon.
“Hôm qua chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện rất tốt với Tổng thống Zelenskyy và Tổng thống Putin, và tôi nghĩ có lẽ chúng ta có thể đạt được điều gì đó. Tôi thực sự tin là vậy. Tôi nghĩ cả hai đều sẵn sàng cho điều đó”, ông nói.
Huy Hoàng (AJ, Reuters, Tasnim)
Nhà báo và Công luận