Lạm phát tại Mỹ tăng vọt trong tháng 3 do cuộc chiến tại Iran, với giá tiêu dùng tăng 0,9% so với tháng trước và tăng 3,3% so với cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu chính thức được công bố ngày 10/4.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong gần hai năm. Đây cũng là số liệu chính thức đầu tiên phản ánh tác động rõ rệt của xung đột địa chính trị đến giá cả tại Mỹ, đặc biệt sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Giá năng lượng là động lực chính đẩy lạm phát đi lên, với chỉ số này tăng 10,9% trong tháng 3. Riêng giá xăng tăng tới 21,2%, đóng góp gần 3/4 mức tăng hàng tháng. Giá vé máy bay cũng tăng 2,7% so với tháng trước và cao hơn 14,9% so với cùng kỳ năm ngoái.
Biểu đồ về sự thay đổi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tại Mỹ
Trong khi đó, lạm phát lõi (không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng) tăng nhẹ hơn, ở mức 0,2% theo tháng và 2,6% theo năm.
Trước đó, lạm phát tại Mỹ đã duy trì dưới ngưỡng 3% kể từ mùa hè năm 2024, sau khi từng đạt đỉnh 9,1% vào tháng 6/2022. Tuy nhiên, cuộc chiến tại Iran đã khiến triển vọng kinh tế trở nên bất ổn hơn, làm gia tăng áp lực vốn đã xuất hiện từ các chính sách thuế quan trước đó của Tổng thống Donald Trump.
Diễn biến giá dầu cho thấy sự biến động mạnh dù đã hạ nhiệt sau khi ông Trump tuyên bố một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran, kèm theo việc mở lại eo biển Hormuz, giá dầu thô tại Mỹ vẫn cao hơn hơn 10% so với trước xung đột và tăng gần 30% kể từ đầu năm.
Áp lực giá cả cũng ảnh hưởng tới lĩnh vực sản xuất. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý IV/2025 của Mỹ đã bị điều chỉnh giảm mạnh, từ mức 1,4% xuống còn 0,5%. Đồng thời, chỉ số giá trong khảo sát tăng vọt từ 63 lên 70,7 trong tháng 3 - mức tăng theo tháng lớn nhất trong 13 năm.
Niềm tin tiêu dùng cũng suy giảm đáng kể. Khảo sát của University of Michigan cho thấy chỉ số niềm tin giảm 10,7%, xuống mức thấp kỷ lục. Giám đốc khảo sát cho biết nhiều người tiêu dùng quy trách nhiệm cho xung đột Iran đối với triển vọng kinh tế xấu đi.
Dù vậy, thị trường lao động vẫn cho thấy sự ổn định tương đối. Trong tháng 3, nền kinh tế Mỹ tạo thêm 178.000 việc làm, trong khi tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống còn 4,3%.
Fed đối mặt thế khó giữa lạm phát và việc làm
Diễn biến trên đặt Ngân hàng trung ương của Mỹ (Fed) vào thế khó khi cân nhắc chính sách tiền tệ. Việc tăng lãi suất có thể giúp kiềm chế lạm phát nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu thị trường lao động. Biên bản cuộc họp gần nhất cho thấy nhiều quan chức Fed lo ngại lạm phát kéo dài có thể buộc phải tiếp tục nâng lãi suất.
Sau chu kỳ tăng mạnh từ năm 2022, lãi suất của Fed từng đạt đỉnh 5,25%-5,5% trong năm 2024 và hiện đang dao động quanh 3,5%-3,75%.
Trong báo cáo gửi nhà đầu tư, chuyên gia kinh tế Bernard Yaros nhận định Fed có thể coi cú sốc giá năng lượng là yếu tố tạm thời, đồng thời theo dõi sát diễn biến thị trường lao động. Tuy nhiên, ông cảnh báo lạm phát trong thời gian tới vẫn ở mức đáng lo ngại khi giá xăng tiếp tục tăng và chi phí năng lượng dần lan sang giá thực phẩm cùng các mặt hàng thiết yếu khác.
Hà Trang (Guardian)
Nhà báo và Công luận