Khi tuyến Santiago - Batuco đi vào hoạt động năm 2030, hành khách sẽ di chuyển trên đoàn tàu do Trung Quốc sản xuất, trên đường ray do doanh nghiệp Trung Quốc lắp đặt, sử dụng hệ thống điện do công ty Trung Quốc thiết kế và nền tảng giám sát vận hành bằng phần mềm Trung Quốc.
Lần đầu tiên trong lịch sử Chile, các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ xây dựng một tuyến đường sắt kết nối thủ đô Santiago với khu vực Batuco, đưa công nghệ đường sắt của Bắc Kinh vào một tuyến điện khí hóa dài 26km tại quốc gia vốn trước đây chủ yếu mua tàu và công nghệ từ châu Âu.
Dự án là chương trình tái thiết tuyến đường sắt ngoại ô Santiago - Batuco dài 26km, kết nối khu vực phía Bắc Vùng đô thị Santiago với trung tâm thủ đô chỉ trong 24 phút, thay vì khoảng 90 phút di chuyển bằng ô tô như hiện nay.
Khi đi vào hoạt động vào năm 2030, tuyến đường được kỳ vọng phục vụ khoảng 35 triệu lượt hành khách mỗi năm, với 6 nhà ga, 7 cầu đường sắt, 2 tuyến ray chở khách và 1 tuyến ray hàng hóa.
China Railway Construction Corporation (CRCC) không chỉ hiện diện tại Chile thông qua dự án Santiago - Batuco. Tập đoàn này trước đó đã tham gia xây dựng các tuyến metro số 5, 6 và 7 tại Santiago - hệ thống giao thông công cộng được sử dụng nhiều nhất cả nước.
Đến tháng 3/2026, China Railway International Group tiếp tục giành hợp đồng trị giá 101 triệu USD để thiết kế, cung cấp và lắp đặt hệ thống điện khí hóa cùng hệ thống lực kéo cho hai tuyến Santiago - Batuco và Santiago -Melipilla, bao gồm cả hệ thống giám sát và điều khiển SCADA.
Điều này cho thấy sự hiện diện của Trung Quốc đã mở rộng từ hạ tầng vật lý sang tầng công nghệ vận hành đường sắt.
Các đoàn tàu cũng đến từ Trung Quốc. CRRC Sifang đã ký hợp đồng trị giá 171 triệu USD với công ty đường sắt nhà nước Chile EFE để cung cấp 32 đoàn tàu, mỗi đoàn gồm 3 toa, có tốc độ tối đa 140km/h và sức chứa 800 hành khách.
Trên thực tế, mạng lưới đường sắt ngoại ô mới của Santiago hiện phụ thuộc vào doanh nghiệp Trung Quốc ở hầu hết các khâu: Xây dựng, điện khí hóa, đầu máy toa xe và hệ thống điều khiển.
.jpeg)
Tuyến đường sắt Santiago - Batuco
Hiện nay, Chile hiện sở hữu một trong những hệ thống metro hiện đại nhất Mỹ Latinh. Santiago có 7 tuyến metro với hơn 130 nhà ga và tần suất tàu tương đương nhiều thủ đô châu Âu.
Trong nhiều thập niên, các hợp đồng mở rộng metro chủ yếu do các tập đoàn châu Âu và Nhật Bản như Alstom, Siemens và Kawasaki cạnh tranh.
Sự thay đổi diễn ra dần dần. CRCC giành được các hợp đồng xây dựng dân dụng đầu tiên tại những tuyến metro mới nhất ở Santiago nhờ đưa ra mức giá thấp hơn đối thủ phương Tây và cam kết tiến độ cạnh tranh.
Mô hình này khá quen thuộc: doanh nghiệp Trung Quốc trước tiên tham gia thông qua thi công hạ tầng, sau đó mở rộng sang thiết bị, hệ thống công nghệ và các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.
Hợp đồng điện khí hóa mà China Railway International Group giành được năm 2026 cho thấy rõ chiến lược này. Giới quan sát cho rằng mô hình tại Chile có nhiều điểm tương đồng với Bogota (Colombia), nơi doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ xây dựng mà còn vận hành và bảo trì hệ thống trong nhiều thập niên.
Toàn bộ dự án Santiago - Batuco có tổng vốn đầu tư ước tính khoảng 950 triệu USD (25.000 tỷ đồng). Dự án được chia thành hai phần với các thách thức kỹ thuật khác nhau, giải thích vì sao nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cùng xuất hiện ở các giai đoạn khác nhau.
Phần đầu tiên là đoạn trên mặt đất do CRCC đảm nhận theo hợp đồng trị giá 470 triệu USD. Tuyến này kéo dài từ sông Rio Mapocho tới Batuco, tận dụng một tuyến đường sắt chở hàng hiện hữu để nâng cấp thành tuyến ngoại ô tần suất cao.
Giai đoạn này bao gồm việc nhân đôi đường ray, xây dựng 6 ga mới, xây 7 cây cầu mới và loại bỏ các giao cắt đồng mức.
Việc thi công phần nổi bắt đầu từ tháng 12/2025. Đoạn đầu tiên từ Batuco tới Quilicura - kết nối với tuyến metro số 3 - được kỳ vọng hoàn thành vào năm 2030. Đây được xem là bước then chốt nhằm biến một hành lang vận tải hàng hóa thành tuyến vận tải hành khách đô thị công suất lớn.
Phần thứ hai của dự án là đoạn ngầm dài 3,2km nối Rio Mapocho với Quinta Normal ở trung tâm Santiago.
Đoạn này sẽ bao gồm hai ga ngầm, một ga tại Matucana thuộc tuyến metro số 7 trong tương lai và một ga tại Quinta Normal - nơi từng xây dựng nhà ga từ thập niên 1990 nhưng chưa bao giờ được hoàn thiện.
Chi phí ước tính cho đoạn hầm này khoảng 220 triệu USD. Liên danh đưa ra mức giá thấp nhất gồm China Road and Bridge Corporation, China Railway International Group và China Railway Tunnel Group.
Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh hiện không chỉ dừng ở xây dựng đường ray mà còn mở rộng sang hạ tầng ngầm, tích hợp đô thị và các công trình kỹ thuật phức tạp.
Linh Châu /KTCK